Oświecenie – pojęcia i hasła epoki, ściąga na sprawdzian.
Termin oświecenie powstał w Niemczech i wywodzi swą nazwę od światła, to ono miało bowiem odzwierciedlać filozofię nowej epoki, nową świadomość i kształtujący się światopogląd. Odrzucono dotychczasową ciemnotę i zacofanie poprzedniej epoki na rzecz nauki i filozofii. Główne myśli nurtu szybko zdominowały całą Europę, ludzie z wielkim entuzjazmem przyjmowali założenia, niosły one bowiem ze sobą optymizm. Dotychczasowo ludzką świadomość zaprzątały pośmiertne obrazy, życie codzienne determinowała myśl o śmierci oraz przygotowanie do niej. Oświecenie odsunęło te ponure wyobrażenia wnosząc twierdzenie zakładające, że śmierć jest zjawiskiem naturalnym i nieuniknionym jednak życie nie może być jej podporządkowane, ludzki byt powinien być racjonalny i praktyczny.
Oświecenie nazywano również „epoką rozumu”, na przyjęcie tej nazwy wpływ miały dominujące hasła epoki. To one bowiem odzwierciedlały ówczesny światopogląd, do najważniejszych należy zaliczyć:
Krytycyzm – stanowił najważniejszą cechę, postawę którą prezentowali przedstawiciele epoki oświecenia. Ideałem nowego światopoglądu stała się poparta badaniami wiedza, stąd krytyka objęła dotychczasowe wzorce i wartości, tradycje, instytucje polityczne i religijne.
Racjonalizm– wywodzący się od filozofii Kartezjusza, głoszącego słynne motto „myślę więc jestem” eksponował rolę rozumu, to on bowiem będąc ośrodkiem zainteresowań stanowił najważniejszą cechę i silę człowieka. Zwolennicy tego kierunku zwani racjonalistami odrzucili panujące ówcześnie zabobony, ciemnotę i przesadną religijność na rzecz naukowego poznania.
Empiryzm – to kolejny dominujący pogląd epoki oświecenia, który zakładał, że doświadczenie – empiria jest jedynym wartościowym sposobem poznawania świata. Przyjęto twierdzenie, że żadna wiedza, która nie została potwierdzona badaniem, eksperymentem nie może zostać uznana za prawdę. Empiryzm przyczynił się do rozwoju nauk przyrodniczych, osłabiając tym samym znaczenie nauk religijnych. Stał się bezpośrednią przyczyną powstania nowych poglądów dotyczących wiary, jak:
Deizm – uznający obecność Boga oraz nakazy przekazane ludzkości przez niego, lecz zaprzeczający oddziaływania Boga w doczesne sprawy świata
Ateizm –skrajna postawa, która całkowicie odrzuca istnienie Boga oraz życia pośmiertnego
Sensualizm – to pogląd, który zakłada, że poznanie rzeczywistości odbywa się za pomocą zmysłów. Smak, węch, słuch, dotyk odzwierciedlają badany obszar umożliwiając człowiekowi zdobycie rzetelnej wiedzy.
Natura i naturalność – to pojęcia, których nie odrzuciło oświecenie, świat przyrody stał się bowiem obszarem badań umożliwiającym potwierdzenie istnienia stałych cech człowieka i świata. Niektórzy z filozofów jak Jan Rousseau wnosili o powrót człowieka do natury, ta bowiem wyznacza naturalny rytm życia.
