Biologia (z gr. βίος (bios) – życie i λόγος (logos) – słowo, nauka) – dziedzina nauki zajmująca się badaniem życia w organizmach żywych. Nauka ta skupia się na charakterystyce, klasyfikacji oraz zachowaniu organizmów żywych, jak również sposobie powstawania nowych gatunków oraz zależnościami między nimi a środowiskiem naturalnym.
Nauki biologiczne sięgają tradycją wiele wieków wstecz do medycyny i pojęcia historii naturalnej, której to terminologii używał już Arystoteles czy Hipokrates i używana była aż po Galena.
Dopiero epoka renesansu rewolucjonizuje myśl biologiczną poprzez wznowienie zainteresowania odkryciami wielu nowych gatunków. Znaczącą rolę odegrali wówczas Wesaliusz i Harvey, którzy stosowali eksperyment i obserwację w badaniu anatomii i fizjologii. Z kolei Linneusz i Buffon rozpoczęli klasyfikację gatunków, jak również badanie powstawania i zachowania organizmów. Wynalezienie mikroskopu umożliwiło badanie mikroorganizmów i położyło podwaliny pod teorię komórki.
Do końca XVIII wieku nauki biologiczne, takie jak botanika czy zoologia stają się uznanymi dyscyplinami naukowymi. Koncepcja biologii jako spójnej i odrębnej dziedziny nauki pojawiła się w XIX w. Naukowcy zaczęli łączyć świat ożywiony i nieożywiony przez odkrycia z zakresu fizyki i chemii co na przykład czynił Antoine Lavoisier. Naturaliści i podróżnicy jak Alexander von Humboldt badali interakcje między organizmami a ich otoczeniem, oraz na ile położenie geograficzne wpływa na te zależności – dając tym samym początek biogeografii, ekologii i etologii.
Potem zaczęto rozważać znaczenie wymierania i zmienności gatunków. Prace o wymieraniu i zmienności gatunków, jak i wyników badań embriologii i paleontologii, połączył dopiero Karol Darwin w swojej teorii ewolucji w wyniku selekcji naturalnej.
W początkach XX wieku ogłoszenie wyników badań Mendla, doprowadziło do gwałtownego rozwoju genetyki. Pojawiły się nowe dyscypliny, szczególnie po zaproponowaniu przez Watsona i Cricka struktury DNA. Dlatego też do połowy XX wieku biologia była w dzielona na obszary zajmujące się zagadnieniami na poziomie organizmu lub grupy organizmów oraz na te badające poziom komórkowy i molekularny. Dopiero pod koniec XX w. granice te znacznie się zatarły, ze względu na pojawienie się np. genomiki czy proteomiki i wykorzystywanie przez różne nauki biologiczne np. technik molekularnych przy równoczesnym badaniu relacji między genami a środowiskiem.