Motyw matki –porównanie postaw bohaterek z: „Przedwiośnie” Żeromskiego i „Dym” Konopnickiej
Słowo matka oznacza: kobietę, która jest rodzicem urodziła i zazwyczaj wychowuje własne lub cudze dziecko, stanowi więc ona podstawową relacje rodzinną. W taki sposób określa matkę prawo, jednak specyfika matczynej roli, uczucia i sposób ich okazywania, nierozerwalny wpływ na życie dziecka sprawia, iż niezgłębiona “tajemnica” jaką jest każda matka stała się i nadal staje jednym z ważniejszych motywów w literaturze i sztuce. W tej pracy postaram się ukazać dwa równie doniosłe przykłady matek. Kobiet, które dla swych dzieci są w stanie wyrzec się własnego szczęścia.
Istotnym przykładem matki, która codziennością i własnym życiem walczy o lepszy los swojego dziecka jest bohaterka Stefana Żeromskiego przedstawiona w utworze “Przedwiośnie”. Matka Cezarego Baryki, która narażała swe życie i zdrowie by syn mógł wieść przyzwoite życie. Pozostawiona sama w obcym kraju za cel i sens życia obiera dziecko i jego szczęści. Gdy syn znika na całe noce to ona wybiera się w dalekie niebezpieczne podróże na daleką prowincję by tam sprzedając kosztowne dla siebie pamiątki zdobyć jedzenie. Często nosiła ciężki worek z jedzeniem pod osłona nocy, w akcie bezgranicznego poświęcenia. “Trwoga o syna dobijała ją…, Jedyną ulgę znajdowała w ciągu nocy, kiedy chłopak twardo spał. Słyszała w tedy jego oddech, wiedziała, ze jest obok niej i że mu nic nie zagraża”. “Siły swe przelała, życie swe przesączyła kropla po kropli w jego siły”. Nie bez znaczenia było dla niej negatywne zachowanie syna względem niej, dostrzegała jak zmienia się a wraz z tym rani ją jednak mimo to kochała go bezwarunkowo. Nie przeraża i nie zasmuca jej widmo własnego straconego losu lecz myśl, że jej syn pozostaje sam w obcym kraju. Bohaterka skierowana na ciężkie roboty umiera.
Tę sama postawę matki prezentuje Maria Konopnicka w noweli zatytułowanej “Dym” matki, która by jadł jej syn żywi się resztkami : “Te resztę chleba uważała już wyłącznie za swoją własność i kiedy chłopak wyszedł posilała sie nią ogryzając resztki chleba”.. Matki, która ścieląc codziennie mu łóżko i czekając jak wróci z fabryki z nów od progu krzycząc :”Mamo jeść!, odnajduje sens życia. Bez względu na wyrzeczenia to misja i radość jej życia , wykarmić i i stworzyć dom dla syna. Jak pustym staje sie jej życie po jego śmierci gdy jedynie dym zza okna nabierając jego kształtów przypomina o nim.
Te wspaniałe przykłady matek, są też pewnego rodzaju kulturowym wzorem postawy matki wobec dziecka szczególnie w Polsce owych czasów. Czasy i sytuacje wpływają przecież na wizerunek świata a z nim roli matki stąd tak znany motyw matki Polki.
