Wizja końca świata w literaturze i sztuce – wypracowanie maturalne
Literackie i artystyczne wizje końca świata stanowią nawiązanie do tematyki zawartej w Biblii w Apokalipsie św. Jana. Sam termin apokalipsa oznacza objawienie lub odsłonięcie. W świętej księdze stanowi ona rodzaj swoistej wypowiedzi, która uchyla rąbka tajemnicy dotyczącej końca świata. Należy zaznaczyć ,ze Apokalipsa św. Jana nie jest jedyną apokalipsą zaprezentowaną w Biblii ta jednak pozostaje najważniejsza, zamyka bowiem całość Pisma Świętego i od zawsze stanowi natchnienie dla wielu późniejszych dzieł.
Omawiając tematykę należy więc przywołać obraz zawarty w Biblii , księga zawiera widzenie św. Jana, któremu ukazuje się oblicze końca świata. Święty stara się ująć przyszłe losy, grozi, pociesza a także przestrzega ludzkość. Uwidoczniona zostaje walka dobra ze złem, upadek ludzkiego rodu i przywracanie harmonii na świecie. Analiza biblijnej wizji jest bardzo trudna do pełnego zrozumienia, przepełnia ją bowiem ogromna liczba znaków, symboli i liczb. Jedne z najbardziej znanych to: cztery zwierzęta: lew, wół, orzeł i zwierzę o ludzkiej twarzy, bestia czyli antychryst, smok, który walczy z kobietą, siedem trąb i siedem pieczęci. Nie dziwi więc fakt, że dla wielu późniejszych artystów księga jak i zawarte w niej symbole stały się natchnieniem pozwalającym wyrażać własne wyobrażenie o końcu świata.
Jednym z takich dzieł jest z pewnością wiersz Czesława Miłosza zatytułowany „Piosenka o końcu świata”. Wiersz przywołuje skojarzenie z Apokalipsą świętego Jana. Autor ukazuje jednak kontrastujący z biblijnym obraz tego wydarzenia. Nachodzącego kresu nie przepowiadają żadne znaki, nie przybywają czterej jeźdźcy a nieba nie zasnuły gromy ,błyskawice, nie słychać również trąb. Jak mówi cytat: „Kobiety idą pod parasolami. Pijak zasypia na brzegu trawnika. Nawołują na ulicy sprzedawcy warzyw”. Ten obraz to znana wszystkim codzienność, nie ma w niej żadnego elementu mogącego przepowiadać koniec, a mimo tego on nadchodzi, właśnie w tej chwili, niezauważalnie i po cichu. Ludzie nie widzą go gdyż, wierzą a nawet oczekują, że dzień sądu będzie spektakularny, dantejskie sceny podkreślą tragizm sytuacji. Ci którzy Czekaja na ten moment są wyraźnie zawiedzeni: „A którzy czekali znaków i archanielskich trąb, Nie wierzą , że staje się już”. Analizując wymowę utworu należy więc stwierdzić, że Czesław Miłosz pragnął ukazać naturalność śmierci oraz potrzebę pogodzenia się z tym zjawiskiem. Uznania go za bezsporny fakt, prawo biologiczne, któremu wszyscy jesteśmy poddani. Zawsze należy więc być przygotowanym na śmierć i koniec, nadchodzi ona bowiem niezauważalnie, bez znaków czy przepowiedni będąc czymś zwykłym i normalnym. Nadmierne wyobrażenia zawodzą w obliczu tej naturalnej kolei rzeczy. W tym celu właśnie autor przywołał biblijna wizję końca świata.
Obraz końca świata odnajdujemy również w szkicu dzieła Albrechta Durera „Czterej jeźdźcy Apokalipsy”. Artysta wykorzystuje znany symbol czterech jeźdźców apokalipsy. To oni brutalnie i bezdusznie mordują ludzi. Należy zaznaczyć, że każdy z jeździec dosiadający konia wygląda inaczej. Pierwszy posiada łuk i koronę jako symbole dobra. Drugi stanowi symbol wojny ujmując w ręku miecz. Trzeci dzierżący wagę symbolizuje głód, czwarty natomiast to oblicze śmierci. Na obrazie odbiorca odnajduje wszechobecne okrucieństwo, ludzi, zwierząt i jeźdźców a cała atmosfera przekonuje o nieuchronnej zagładzie. Obraz zawiera tragiczne lecz prawdziwe biblijne oblicze zagłady świata, każdy człowiek będzie musiał odpowiedzieć za swe czyny przed sądem a śmierć nadejdzie z pewnością w ten lub inny sposób. W obliczu majestatu sił najwyższych ani żywi ani zmarli nie unikną rozliczenia za swe postępki.
