Rozwój publicystyki w dobie odrodzenia
Omawiając powyższą problematykę, należy najpierw wyjaśnić znaczenie terminu publicystyka. To jeden z działów piśmiennictwa poświęcony przedstawianiu tematyki aktualnej, to znaczy takiej, która w danym czasie porusza i interesuje społeczeństwo np.: polityka, kultura, obyczaje itp. Autorzy publicystyczni ukazują bieżące tematy za pomocą różnorodnych form od felietonu, recenzji po szkice. Należy również zaznaczyć, że rozwojowi tego działu zawsze towarzyszy rozwój prasy.
O ile w każdej epoce odnajdziemy utwory, które możemy scharakteryzować jako publicystykę należy zauważyć, że o jej rozwoju mówimy w tedy gdy dany czas sprzyja omawianiu tematów ciekawych i ważnych historycznie. Polityczne spory, posunięcia, przemiany czy reformy, walki stronnictw, gra polityków itp. zdarzenia wpływają bowiem w sposób bezpośredni na sposób funkcjonowania państwa i postrzeganie rzeczywistości przez opinię publiczną. Rozwój publicystyki w Polsce upatruje się w epoce renesansu choć bezpośrednie dowody odnajdujemy w odrodzeniu. Najważniejsi przedstawiciele tego działu to Andrzej Frycz Modrzewski zajmujący się publicystyką społeczną i jego słynne dzieło „O poprawie rzeczpospolitej” oraz Piotr Skarga podejmujący tematykę religijną – „Kazania sejmowe”. Dzieła tych autorów powstałe w dobie renesansu stały się bezcennym źródłem praw, zasad, odwołań i inspiracji w kolejnych latach.
Andrzej Frycz Modrzewski w „ O poprawie Rzeczpospolitej” zaprezentował we własnym odczuciu wizję sprawiedliwego i prawego państwa. Rozważania nie są jedynie dywagacją, swobodną refleksją a odwołaniem do konkretnych spraw Rzeczpospolitej. Można stwierdzić, że autor podjął i rozpropagował pojęcie demokracji w tak szerokim spektrum pierwszy w Europie. Wizja zreformowanego państwa oparta o analizę istotnych obszarów życia społecznego stała się wzorem dla późniejszych myślicieli i kolejnych reform. Piotr Skarga natomiast dzięki swoim „Kazaniom sejmowym” stał się prawdziwym symbolem, mitem polskiej kultury. Jego dzieło zawiera bowiem ogromny ładunek emocjonalny, miłość i troska o ojczyznę łączy się z przestrogą, wizją katastrofy i upadku. Obywatele goniący za egoistycznymi pobudkami i prywatą muszą się przebudzić, nad wszystko postawić dbałość o kraj inaczej spełni się czarna wizja ukazana przez autora. Gdy późniejsze wypadki i zdarzenia historyczne w tym haniebna utrata niepodległości przez w XIII stała się rzeczywistością , słowa poglądy i uwagi Piotra Skargi wydały się prawdziwym proroctwem, on zaś jasnowidzem, kapłanem, który próbował uprzedzić fakty i zapobiec klęsce, jednak współczesne i następne pokolenia nie chciały słuchać jego rad. Jedną z bardzo znanych postaci, która przyznała, iż właśnie taki obraz skargi przyjęła był sam Jan Matejko. Twierdził , że stworzył uduchowiony obraz skargi, który głosi swe ponadczasowe kazania.
