„Pospolite ruszenie” analiza wiersza Wacława Potockiego
Wacław Potocki jako szlachcić świadomy sytuacji Polski, poruszał w swych utworach tematykę patriotyczną oraz obywatelską. Zauważał bowiem szereg wad w warstwie szlachty jak: warcholstwo czy samowolę. Zatroskany losem kraju oraz kształtem przyszłości często więc w humorystyczny sposób próbował opisać zauważone problemy i własne obawy.
„Pospolite ruszenie” to jeden z wierszy o tematyce patriotyczno – obywatelskiej. Głównym obrazem ukazanym w utworze jest obóz wojskowy naprzeciw którego stanęli nieprzyjaciele. Dobosz natychmiast reaguje w zaistniałej sytuacji próbując zbudzić śpiących żołnierzy, zmusić do objęcia warty. Podjęta akcja okazuje się jednak bezskuteczna, żołnierze, których reprezentanci to zbiorowość szlachecka pospolitego ruszenia nie zamierzają bowiem działać, są oburzeni, że ktokolwiek śmie im rozkazywać. Ich warcholstwo oraz buta sprawia, że nikt nie staje na swym miejscu nawet w obliczu realnego zagrożenia, w końcu nawet zrezygnowany rotmistrz idzie spać.
Scena w dobitny sposób przedstawia ówczesne realia, ukazuje wady szlachty, której członkowie nie są w stanie godnie reprezentować i bronić ojczyzny. Przedstawiciele pospolitego ruszenia są niezdyscyplinowani, nie potrafią jednoczyć się ani podporządkować prawą mającym zapewnić ogólne dobro i bezpieczeństwo. To ludzie, którzy przyzwyczajeni do bezprawia, chaosu i wygodnictwa patrzą jedynie na własną wygodę, dbają o codzienność nie zastanawiając się nad kształtem jutra. Sytuacja ukazana w wierszy nie zostaje skomentowana przez autora, jest na tyle oczywista, iż osąd i krytykę poeta pozostawia czytelnikowi. Jak podkreślał wielokrotnie poeta, Rzeczpospolita nie może istnieć wobec takich warunków, pozostaje skazana na porażkę, gdyż podzielone społeczeństwo nie będzie wstanie obronić się przed atakiem nieprzyjaciela. Dla prawdziwego szlachcica takiego jak Wacław Potocki to prawdziwa klęska : „Bo Honoru nie godzien, kto wojny nie służeł, Kto go Krwią i odwagą w polu nie odłużeł”.
Analizując budowę utworu, należy zauważyć, że jest on podobny do fraszki, gdyż posiada wyraźny dowcip i ironię w przedstawionej sytuacji. Jednak poeta nie miał na celu rozbawienia odbiorcy ale skłonienie go do przemyśleń i rozważań nad istniejącą sytuacją. Wiersz napisany jest trzynastozgłoskowcem zawierającym dialogi. Język utworu jest prosty, zrozumiały i dosadny, autor całość podkreślił poprzez użycie wulgaryzmów.
