„Pogrzeb prezydenta Narutowicza” to wiersz Juliana Tuwima, który został napisany w reakcji na tragiczną śmierć Gabriela Narutowicza, pierwszego demokratycznie wybranego prezydenta Polski, zamordowanego w 1922 roku. Wiersz ten jest emocjonalnym i gorzkim komentarzem na temat ówczesnej sytuacji politycznej w Polsce oraz społecznego podziału, który doprowadził do tego zabójstwa.
„Pogrzeb prezydenta Narutowicza ” to wiersz autorstwa Juliana Tuwima. Należy zaznaczyć, że utwór ten ma wyraźny kontekst historyczny. Autor będąc poruszony zamachem na prezydenta napisał wiersz w którym oskarża zabójców. Zamach miał miejsce 16. 12. 1922 roku w Warszawie, dokonał go przedstawiciel ugrupowania politycznego – skrajnej prawicy Eligiusz Niewiadomski.
W pierwszej części wiersza podmiot liryczny, który możemy utożsamiać z poetą przemawia bezpośrednio do zabójców –„Twarze wasze, zbrodniarze”. Oskarża za tragedię nie tylko zamachowca ale całe ugrupowanie polityczne w imieniu którego działał. Poeta twierdzi, że skrajna prawica doprowadziła do bezsensownej zbrodni. Mamiąc ludzi wiarą w Boga i przesadnym katolicyzmem budują bowiem chory fanatyzm, który skłania do czynienia zbrodni; „ Krzyż mieliście na piersi, a brauning w kieszeni ”. Poeta dobitnie i wyraźnie krytykuje hipokryzje prawicy obwiniając ją tym samym o śmierć prezydenta Narutowicza.
W drugiej części utworu Tuwim prezentuje czytelnikowi obraz pogrzebu. Kondukt żałobny przemierza ulicami stolicy. To również wyraźny kontrast między życiem a śmiercią: „ drugi raz pan Prezydent jest dzisiaj na mieście ”. Wcześniej pełen życia i energii przemawiał do tłumu, teraz spoczywa w trumnie, „ milczy ” wobec głosów ludzi. Życie, które zakończyło się tragiczną i bezsensowna śmiercią jest stratą dla całego narodu pogrążonego w żałobie. Prezydent zostaje ukazany jako bohater, wielka postać pośmiertnie uhonorowana przez poetę. W tym miejscy przemyślenia i uczucia podmiotu lirycznego kumulują się. Obraz pogrzebu wzbudza tak silne emocje, iż złość, ból i oskarżenia nabierają coraz większej mocy, zabójcy zostają nazwani „ zbrodniarzami ”, są zmuszani przez poetę do patrzenia na ogrom tragedii do której bezpośrednio się przyczynili: „ Nie odwracajcie oczu! Stać patrzeć zbiry! ”.
Zakańczając należy wskazać budowę wiersza. Utwór składa się z czterech zwrotek o rymach krzyżowych. Autor zastosował następujące środki artystyczne: oksymoron: ” krzyk milczenia”, epitety: „ kondukt żałobny, krepowy i krwawy ”, wykrzyknienia: „ Nie odwracajcie oczu! Stać patrzeć zbiry! ”.
„Pogrzeb prezydenta Narutowicza” jest więc nie tylko wyrazem żalu po stracie ważnej postaci państwowej, ale również mocnym komentarzem społecznym, który zachowuje swoją aktualność także w późniejszych dekadach.
