„Pieśń świętojańska o Sobótce” analiza utworu Jana Kochanowskiego
Rozpoczynając analizę utworu „Pieśń świętojańska o Sobótce” autorstwa Jana Kochanowskiego warto zaznaczyć, że zawarta w tytule nazwa Sobótka świętojańska, odnosi się do obrzędów odprawianych w najkrótszą noc roku, pochodzących jeszcze z czasów pogaństwa. Poeta zafascynowany obrzędowością ludową napisał cykl dwunastu utworów. Całość ma sielankowy charakter i jest opowiadana przez dwanaście panien biorących udział w świątecznych obrzędach i zabawach. Panny zachwalają uroki wiejskiego życia, krainy szczęścia gdzie panuje pełna harmonia pomiędzy czasem pracy a zabawy.
Najważniejszą częścią utworu jest pieśń XII zatytułowana „Wsi spokojna, wsi wesoła”. Poprzez nią zostaje ukazane życie rolnika, praca którą przyszło mu wykonywać jest uczciwym i godnym zajęciem, zapewnia spokój oraz dostatnie życie. Ziemia i natura odwdzięcza się człowiekowi obdarzając go hojnymi darami: leśną zwierzyną, rybami, owocami. Dzięki temu ludzie są zadowoleni z trudu pracy, wracają do domów w poczuciu szczęścia i spełnienia, odnajdują radość w codziennych czynnościach i dzielą się swym optymizmem: wspólnie tańczą, śpiewają, bawią się, wychowają dzieci, dając wyraz swemu zadowoleniu. Jak mówi cytat: „Dzień tu, ale jasne zorze, Zapadłby znów w morze, Niżby mój głos wyrzekł wszytki Wieśniane wczasy i pożytki”. Autor dla podkreślenia idyllicznego życia rolników przeciwstawia mu obraz miasta, wieś to miejsce spokojne i wesołe, człowiek związany z ziemią i naturą jest wolny, może żyć uczciwie, wykuwając swój los chwalebną pracą. Człowiek z miasta ucieka się do materializmu, pożycza pieniądze, korzysta z pomocy lichwiarzy, jest nieszczęśliwy nie mogąc odnaleźć spokoju, sensu i radości z istnienia. To jakby obraz dobra i zła, wieś to oaza spokoju i harmonii naturalnego życia człowieka, miasto natomiast to miejsce zguby, na każdym kroku czyhają trudności i niebezpieczeństwa. Tym obrazem Jan Kochanowski dowodzi, iż człowiek aby móc osiągnąć szczęcie i harmonie musi żyć zgodnie z prawami wyznaczonymi przez Boga i naturę.
Całość utworu prezentuje wyidealizowany obraz wsi widziany oczyma zamożnego posiadacza ziemi nie zaś prostego chłopa. To mit Arkadyjski, który powrócił w marzeniach i filozofii poety o nierealnym szczęściu i harmonii. Można więc jednoznacznie stwierdzić, że głównym przesłaniem tej pieśni jest afirmacja życia. W ówczesnych czasach bowiem obraz wsi wyglądał znacznie inaczej, chłopi borykali się z problemem biedy, brakiem dostępu do leczenia i edukacji.
