„Lilije” Adam Mickiewicz
Na wstępie należy zaznaczyć, że wiersz „Lilije” to ballada w której autor podejmuje rozważania natury moralnej. Ten utwór ukazuje nam zbrodnie mężobójstwa. Cała akcja ma miejsce za czasów Bolesława Śmiałego. Ten oto król wydał zarządzenie, które nakazywało karać śmiercią wszystkie niewierne żony swych wojowników. Dalszy tekst ukazuje nam kobietę, bohaterkę wiersza – Panią, zdradziła ona swego męża podczas jego pobytu na wyprawie wojennej gdzie dzielnie walczył przy boku króla. Świadoma praw rządzących w królestwie postanowiła za wszelką cenę uniknąć srogiej kary, dlatego też zabiła swego męża i pochowała go „głęboko” w ziemi a na tym miejscu posadziła lilie. Tu ujawnia się znaczenie tytułu to symbol, zbrodni – lilie, które posadzono na grobie męża. Cała sprawa nie zakończyła się jednak w ten sposób wina powoli prowadziła do zasłużonej kary. Gdy z wojny powrócili bracia zabitego stwierdzają, że brat z pewnością przeżył wojnę na pewno więc zatrzymał się lub zbłądził gdzieś po drodze, wystarczy jednak cierpliwie poczekać a z pewnością nadejdzie. Ta sytuacja wzbudza w Pani strach, przerażona możliwością ujawnienia się dokonanej przez nią zbrodni wybiega po poradę do pustelnika. Ten jednak uspokaja ją tłumacząc, że nikt nie odkryje prawdy wszak o okrutnej zbrodni mógł by zaświadczyć tylko nie żyjący już maż. Uspokojona tymi słowami powraca do chaty gdzie nadal przebywają bracia zamordowanego. Czas sprawia, że powoli zapominają o swym bracie a nawet zakochują się w kobiecie, i są gotowi wziąć ją za żonę. Obydwaj ku jej zdziwieniu proszą o jej rękę. Pani po raz kolejny zakłopotana sytuacją prosi o radę pustelnika, ten mówi jej aby swój wybór pozostawiła losowi. Niech obaj jako wyraz swych uczuć uplotą wieniec z kwiatów ten, który wyda jej się najpiękniejszy zadecyduje o wyborze nowego męża. Pani tak też postąpiła, zrządzeniem losu lub dziełem przypadku obydwaj kandydaci zerwali na wieniec tytułowe lilie. Ten czyn sprawił, że kościół zatrząsł się i wszyscy trzej pochłonięci zostali przez ziemie.
Wydaje się, że ten straszny obraz to romantyczna makabreska, porusza on jednak poprzez te obrazy istotna tematykę moralną. To motyw winy i kary. Nie dochodzi tu co prawda do śledztwa wyjaśniającego zdarzenie, stad zaprezentowane jest rozwiązanie ludowe. Zaświaty same w pewnym momencie wymierzają kare winnym. Niewierną żonę a do tego zabójczynię spotyka zasłużona śmierć podobnie dzieje się z braćmi, którzy pod wpływem swych emocji zapomnieli o bracie i postanowili poślubić jego żonę.
