Lament świętokrzyski – analiza utworu
Lament świętokrzyski to jeden z cennych zabytków literatury polskiej pochodzący z epoki średniowiecza. Tekst pochodzi z końca XV wieku i zawiera wiele archaizmów leksykalnych sam gatunek natomiast to liryka lamentacyjna. Podejmując się analizy dzieł należy zaznaczyć, że utwór stanowi bezsporny dowód, iż w Polsce ówczesnego okresu silnie funkcjonował kult Najświętszej Marii Panny a nawet wyróżniany w literaturze średniowiecznej kult liryki maryjnej. Utwór jest bowiem inspirowany słynnym obrazem Biblijnym jakim jest Maryja przedstawiona w Nowym Testamencie, opłakująca swojego syna podczas ukrzyżowania i śmierci. Staber mater dolorsa – stała matka boleściwa jest wzorem matki i łączącego sie z macierzyństwem cierpienia. Maryja uosabia cud stworzenia ale i matczyny ból, którego doznała podczas drogi krzyżowej przeżywa ona wszelki ból jaki może odczuć matka: rozłąkę z dzieckiem, bezsilność i niemoc niesienia pomocy, ciężar i ból trwania przy synu w każdej chwili aż w końcu śmierć jedynego dziecka.
Ta właśnie scena staje się powodem powstania utworu – Lament Świętokrzyski przedstawiającego cierpienie Matki Boskiej. Stoi ona pod krzyżem i ubolewa wyrażając swą rozpacz na różnorakie sposoby: płacząc, przeżywając mękę wraz z synem, pragnieniem współprzeżywania i zrozumienia przez inne matki. Maryja w swym monologu przekazuje też żal do Anioła Gabriela, iż nie wspomniał jej jak wielkie cierpienie może nieść macierzyństwo ,ma to być również przestroga aby matki uważały na swych synów. Należy więc powiedzieć, że Lament Świętokrzyski to głoś bolejącej matki w formie pierwszoosobowej wypowiedzi. Kolejną bardzo istotną cechą na którą należy zwrócić uwagę jest fakt, iż zawarty w dziel obraz Maryi to „ludzie oblicze cierpienia”. Matka Boska uosabia wszytki matki świata, które kochają bezgranicznie swe dzieci i nie mogą przeboleć ich cierpienia. To już nie jak w Bogurodzicy innym znakomitym dziel tego okresu, postać niepojęta i niemożna do doścignienia, do której zwracają się z prośbą niedoskonali ludzie ale uosobienie ludzkiego bólu i ziemskich trosk. Tak specyficzna prezentacja tematu sprawia, że dzieło staje się bliższe i bardziej zrozumiałe dla odbiorcy.
