Piotr Skarga Kazania sejmowe – omówienie
Chcąc omówić Kazania tworzone przez Piotra Skargę i podkreślić ich wyjątkowość należy najpierw wyjaśnić czym jest Kazanie. Otóż jest to rodzaj przemówienia religijnego, wygłaszanego przez kapłana podczas mszy stałych lub okolicznościowych liturgicznych. Utwory tworzone przez księdza Skargę z pewnością spełniają wymogi tego gatunku, to prawdziwe przemówienia, posiadające obrazowe, zrozumiałe i wzbudzajże emocje przykłady, liczne apostrofy oraz argumenty dobrane w celowy sposób by wywołać silne odczucia i nakłonić do określonych zachowań, postaw czy zmian słuchacza. Wyjątkowość Kazań Piotra Skargi ukryta jest jednak w treści oraz sposobie jej prezentacji, poszczególne kazania stały się utworami literackimi a jezuita Skarga zyskał miano największego kaznodziei Polski.
Ksiądz pozostawił po sobie około dwunastu kazań: niedzielne, odświętne, przygodne i sejmowe, to właśnie te ostatnie przyczyniły się do jego sławy. To one bowiem zawierają najwięcej uniwersalnych prawd oraz przestróg, ogromny ładunek emocjonalny, miłość i troska o ojczyznę łączy się z przestrogą, wizją katastrofy i upadku. Obywatele goniący za egoistycznymi pobudkami i prywatą muszą się przebudzić, nad wszystko postawić dbałość o kraj inaczej spełni się czarna wizja ukazana przez autora. Gdy późniejsze wypadki i zdarzenia historyczne w tym haniebna utrata niepodległości przez w XIII stała się rzeczywistością , słowa poglądy i uwagi Piotra Skargi wydały się prawdziwym proroctwem, on zaś jasnowidzem, kapłanem, który próbował uprzedzić fakty i zapobiec klęsce, jednak współczesne i następne pokolenia nie chciały słuchać jego rad. Jedną z bardzo znanych postaci, która przyznała, iż właśnie taki obraz skargi przyjęła był sam Jan Matejko. Twierdził , że stworzył uduchowiony obraz skargi, który głosi swe ponadczasowe kazania.
Kazania księdza Piotra Skargi nie są dziełem przypadku w ówczesnym staropolskim zwyczaju przyjęto, iż obrady sejmowe zawsze rozpoczynała msza na której kapłan królewski wygłasza swe kazanie. Ksiądz Skarga od roku 1588 pełnił właśnie tę funkcję, a ponieważ przyszło mu wygłaszać słowo Boże w czasach niestabilnych, gorących politycznie starał się wyjść naprzeciw sytuacji. Będąc świadkiem pogłębiającej się samowoli gdzie król pragnął zwiększyć swą władze a szlachta wolność postanowił wyrazić swe obawy przed anarchią i upadkiem Rzeczpospolitej. Jako stronnik królewski otwarcie stawał przeciwko samowoli szlacheckiej, prywacie i zrywaniu sejmów. Jak pisywał na sześć chorób zapadła Rzeczpospolita: pierwsza to nieżyczliwość ku Rzeczpospolitej i chciwość domowego łakomstwa, druga to niezgody i swary, trzecia herezja i niereligijność, czwarta osłabienie władzy królewskiej, piąta niesprawiedliwe prawo, szósta grzechy. W słynnym Kazaniu wtóre, Piotr Skarga wylicza kolejne choroby porównując ojczyznę do matki. Kraj zostaje przyrównany do tonącego okrętu gdzie, jak mówi cytat ” głupi tłumoczki swoje i skrzynie swoje opatruje na nich leży.” motywy te poruszali później Mickiewicz czy Słowacki.
