Wisława Szymborska „Cebula”, analiza utworu
Wymowę wiersza Wisławy Szymborskiej zatytułowanego „Cebula” należy rozumieć jako porównanie istoty człowieka z tą właśnie rośliną. Jak czytamy cebula jest warzywem pozbawionym jakich kol wiek tajemnic, w swej budowie posiada ona kolejne coraz to mniejsze warstwy, łatwo je odkryć i w ten sposób zgłębiając całe jej proste wnętrze. Cebula jak pisze autorka jest cebulą w sposób absolutny, jako istnienie jest pozbawiona wszelkich komplikacji, jej analizowanie odkrywa konsekwencje jej konstrukcji. Jej kształt jest znacznie zbliżony do kuli, a sama w sobie jest po prostu doskonała. Naprzeciw tego obrazu, bytu pozbawionego komplikacji Szymborska prezentuje nam człowieka. Jest on całkowitym przeciwieństwem cebuli, skrywa wiele tajemnic, których nie można poznać, pozostaje obcy nawet dla siebie. Jego złożoność sprawia, że bywa stworzeniem groźnym i nie poznawalnym. Jak mówi cytat : „w nas obczyzna i dzikość, ledwie skórką przykryta”. Od razu można więc stwierdzić, że każdy człowiek skrywa swe wnętrze przed innymi. Jego budowa jest wewnętrznie skomplikowana co uniemożliwia jego całkowite poznanie i określenie organizmem prostym. Jak podkreśla autorka psychika ludzka jest nie do opanowania nawet przez jej właściciela, a kierując fizjologią utrudnia również jej poznanie: „w nas tłuszcze, nerwy, żyły śluzy i sekretność”. Człowiek nie posiada jak cebula wielu tych samych warstw, ale mnóstwo układów i części rządzących się własnym rytmem a jednak tworzących jedną całość. Wszystkie te cechy są dowodem na złożoność istoty ludzkiej. Należy jednak podkreślić, że wszystkie te elementy to jedynie pozorne niedoskonałości uznane przez autorkę za zalety. To bezsporna przewaga gatunku ludzkiego objawiająca się poprzez niepowtarzalną indywidualnością. Cebula choć doskonała w swej budowie nie posiada żadnej osobowości, żadnych emocji, żadnych tajemnic. Jej idealność jest więc całkowicie bezużyteczna, nie może bowiem czerpać z niej żadnych korzyści. Aby podkreślić te myśl autorka zakańcza utwór następującymi słowami : „I jest nam odmówiony idiotyzm doskonałości”. To stwierdzenie dosadnie ukazuje wyższość człowieka nad doskonałością cebuli.
Kończąc analizę należy jeszcze określić budowę wiersza. Całość zawarta jest w czterech osmiowersowych zwrotkach. Użyte zostały w nim takie środki artystyczne jak: neologizmy: „cebuliczność”, personifikacja: „mogła by wierzyć w siebie cebula bez przerażenia”, metafory: „dośrodkowa fuga”.
