Pozytywizm, definicja, epoka literacka

Pozytywizm to epoka w historii literatury polskiej istniejąca pomiędzy rokiem 1863 a rokiem 1891. Ramy historyczne są tutaj dosyć umowne, poszczególne dzieła o charakterze pozytywistycznym wykraczały poza nie. Pozytywizm i następna epoka Młodej Polski współistniały ze sobą praktycznie do końca XIX wieku. W czasie Pozytywizmu współistniał z nim nadal prąd Romantyzmu. Pozytywizm pojawił się jako opozycja wobec wcześniejszej epoki romantycznej i klęsce Powstania Styczniowego. Pozytywiści obarczali za poniesioną klęskę i doznane represje literaturę romantyczną, wzywającą do czynu i walki bez uwzględnienia rzeczywistych szans powodzenia. Program pozytywistów został oparty na podstawie w owym czasie najnowszych prądów filozoficznych, docierających na ziemie polskie z zachodu. Prądy filozoficzne epoki Pozytywizmu to: scjentyzm, ewolucjonizm, utylitaryzm. Wśród filozofów, na których ideach opierał się Pozytywizm były takie nazwiska jak: John Stuart Mill, August Comte, Herbert Spencer. Program pozytywistów można opisać za pomocą czterech podstawowych punktów: praca organiczna – rozwój gospodarczy ziem polskich, praca u podstaw – upowszechnianie oświaty w narodzie i walka z rusyfikacją i germanizacją, emancypacja kobiet – walka o równy statut mężczyzn i kobiet, asymilacja mniejszości narodowych na ziemiach polskich. Pozytywizm odrzucał zbrojną walkę z zaborcami na drodze powstań i rewolucji uznając taką walkę za nieefektywną i szkodliwą dla narodu i Polski. Wybitni przedstawiciele Pozytywizmu to : Henryk Sienkiewicz, Eliza Orzeszkowa, Bolesław Prus.