Jakie lektury obowiązują w liceum i technikum w roku szkolnym 2026/2027? To pytanie pojawia się szczególnie często pod koniec wakacji, kiedy uczniowie kompletują podręczniki, sprawdzają wymagania nauczycieli i chcą wcześniej przygotować się do czytania najważniejszych książek.
W roku szkolnym 2026/2027 uczniowie liceów ogólnokształcących i techników nadal pracują na podstawie programu języka polskiego obowiązującego po zmianach wprowadzonych od roku szkolnego 2024/2025. Nie oznacza to więc pojawienia się od września 2026 roku zupełnie nowego kanonu lektur.
Warto jednak pamiętać, że szkolna lista książek nie składa się wyłącznie z kilkunastu powieści i dramatów. Podstawa programowa rozróżnia utwory czytane w całości, teksty poznawane we fragmentach, obowiązkową poezję, dodatkowe utwory dla zakresu rozszerzonego oraz lektury uzupełniające wybierane w poszczególnych klasach.
Poniżej przedstawiamy dokładne omówienie zasad oraz listę najważniejszych lektur dla liceum i technikum na rok szkolny 2026/2027.
Spis treści
- Czy lista lektur w liceum zmienia się od września 2026 roku?
- Jak podzielona jest lista lektur?
- Lektury obowiązkowe w liceum i technikum – zakres podstawowy
- Jan Parandowski – „Mitologia, część I. Grecja”
- Sofokles – „Antygona”
- William Szekspir – „Makbet”
- Molier – „Skąpiec”
- Adam Mickiewicz – „Dziady cz. III”
- Bolesław Prus – „Lalka”
- Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”
- Stanisław Wyspiański – „Wesele”
- Stefan Żeromski – „Przedwiośnie”
- Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”
- Albert Camus – „Dżuma”
- George Orwell – „Rok 1984”
- Sławomir Mrożek – „Tango”
- Inne obowiązkowe utwory na poziomie podstawowym
- Biblia
- Homer – „Iliada”
- „Lament świętokrzyski”
- „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”
- „Pieśń o Rolandzie”
- Ignacy Krasicki – wybrana satyra
- Adam Mickiewicz – ballady
- Henryk Sienkiewicz – „Potop”
- Władysław Stanisław Reymont – „Chłopi”
- Witold Gombrowicz – „Ferdydurke”
- Tadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”
- Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat”
- Marek Nowakowski – „Górą „Edek””
- Andrzej Stasiuk – „Miejsce”
- Olga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”
- Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem”
- Obowiązkowa poezja
- Lektury w zakresie rozszerzonym
- Dodatkowe teksty na rozszerzeniu
- Lektury uzupełniające – czy są obowiązkowe?
- Przykładowe lektury uzupełniające 2026/2027
- Sofokles – „Król Edyp”
- William Szekspir – „Romeo i Julia”
- Adam Mickiewicz – „Dziady cz. IV”
- Eliza Orzeszkowa – „Nad Niemnem”
- Stefan Żeromski – „Ludzie bezdomni”
- Gabriela Zapolska – „Moralność pani Dulskiej”
- Zofia Nałkowska – „Granica”
- Aldous Huxley – „Nowy wspaniały świat”
- William Golding – „Władca much”
- Stanisław Lem – „Solaris”
- J.R.R. Tolkien – „Władca Pierścieni. Drużyna Pierścienia”
- Umberto Eco – „Imię róży”
- Olga Tokarczuk – „Prawiek i inne czasy”
- Olga Tokarczuk – „Bieguni”
- Cixin Liu – „Problem trzech ciał”
- Wiesław Myśliwski – „Traktat o łuskaniu fasoli”
- Mariusz Szczygieł – „Nie ma”
- Czy wszystkie wymienione lektury uzupełniające trzeba przeczytać?
- Lektury dla klasy 1 liceum i technikum
- Lektury dla klasy 2 liceum i technikum
- Lektury dla klasy 3 liceum
- Lektury dla klasy 4 liceum
- Jak wygląda to w technikum?
- Czy lista lektur w technikum różni się od listy w liceum?
- Czy trzeba kupować wszystkie lektury?
- Jak skutecznie czytać lektury?
- Lektury a matura z języka polskiego
- Czy w 2027 roku lista lektur się zmieni?
- Lektury w liceum i technikum 2026/2027 – podsumowanie
Czy lista lektur w liceum zmienia się od września 2026 roku?
Najważniejsza informacja jest taka, że od początku roku szkolnego 2026/2027 nie zostaje wprowadzony zupełnie nowy zestaw lektur z języka polskiego dla liceów i techników.
Uczniowie nadal realizują podstawę programową obowiązującą po zmianach wprowadzonych w 2024 roku. Dotyczy to zarówno liceów ogólnokształcących, jak i techników.
Nie oznacza to jednak, że każdy uczeń w Polsce przeczyta w danym roku dokładnie te same książki w tej samej kolejności. Podstawa programowa określa zestaw utworów przeznaczonych do realizacji na całym etapie edukacyjnym, natomiast nauczyciel układa konkretny harmonogram pracy.
Dlatego można spotkać sytuację, w której jedna klasa omawia „Lalkę” w innym miesiącu niż uczniowie z innej szkoły. Podobnie jest z częścią lektur uzupełniających.
Jak podzielona jest lista lektur?
W przypadku języka polskiego w liceum i technikum warto rozróżnić kilka grup tekstów.
Pierwszą stanowią lektury obowiązkowe czytane w całości. Są to najważniejsze utwory literackie, które uczeń powinien poznać jako kompletne dzieło.
Druga grupa to utwory poznawane w całości lub we fragmentach. Nauczyciel może w ich przypadku pracować tylko z wybranymi częściami książki.
Trzecia grupa obejmuje obowiązkową poezję i krótsze utwory literackie.
Osobny zestaw przewidziano dla uczniów realizujących język polski w zakresie rozszerzonym.
Do tego dochodzą lektury uzupełniające, których konkretny wybór może być inny w poszczególnych klasach.
Lektury obowiązkowe w liceum i technikum – zakres podstawowy
Poniższe utwory należą do najważniejszej części kanonu języka polskiego na poziomie podstawowym.
Jan Parandowski – „Mitologia, część I. Grecja”
„Mitologia” Jana Parandowskiego jest jednym z podstawowych tekstów omawianych na początku szkoły ponadpodstawowej. Uczniowie poznają najważniejsze greckie mity, historie bogów i herosów oraz pojęcia, symbole i motywy, które później wielokrotnie pojawiają się w literaturze europejskiej.
Znajomość mitologii pomaga rozumieć takie motywy jak prometeizm, syzyfowa praca, ikaryzm, nić Ariadny, pięta Achillesa czy puszka Pandory.
Sofokles – „Antygona”
Dramat Sofoklesa pozwala poznać podstawowe cechy tragedii antycznej. Najważniejszym problemem utworu jest konflikt między prawem boskim a prawem ustanowionym przez człowieka.
Uczniowie analizują również tragizm Antygony i Kreona, konflikt wartości oraz odpowiedzialność człowieka za podejmowane decyzje.
William Szekspir – „Makbet”
„Makbet” to jeden z najważniejszych dramatów Szekspira. Utwór pokazuje przemianę człowieka pod wpływem żądzy władzy.
Podczas omawiania książki szczególne znaczenie mają takie zagadnienia jak ambicja, wina, odpowiedzialność, zbrodnia, kara, przeznaczenie i wpływ innych ludzi na decyzje bohatera.
Molier – „Skąpiec”
Komedia Moliera przedstawia Harpagona, dla którego pieniądze stały się najważniejszą wartością w życiu.
Utwór jest przykładem komedii charakterów. Pozwala analizować skąpstwo, relacje rodzinne, konflikt pokoleń, małżeństwo i społeczne znaczenie pieniądza.
Adam Mickiewicz – „Dziady cz. III”
„Dziady cz. III” należą do najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu. Dramat jest silnie związany z historią Polski pod zaborami.
Uczniowie powinni znać między innymi postać Konrada, Wielką Improwizację, obraz represji wobec polskiej młodzieży oraz mesjanistyczną wizję Polski.
Bolesław Prus – „Lalka”
„Lalka” jest jedną z najważniejszych polskich powieści realistycznych. Jej głównym bohaterem jest Stanisław Wokulski – kupiec, przedsiębiorca i człowiek rozdarty między ideałami romantycznymi a pozytywistycznym sposobem działania.
Podczas omawiania powieści analizowane są między innymi:
- miłość Wokulskiego do Izabeli Łęckiej,
- obraz polskiego społeczeństwa,
- arystokracja i mieszczaństwo,
- praca i przedsiębiorczość,
- nauka,
- samotność,
- rozczarowanie,
- romantyzm i pozytywizm.
Fiodor Dostojewski – „Zbrodnia i kara”
Powieść Dostojewskiego przedstawia historię Rodiona Raskolnikowa, który dopuszcza się morderstwa, przekonany, że wybitna jednostka może przekraczać obowiązujące normy moralne.
Utwór pozwala analizować winę, sumienie, odpowiedzialność, cierpienie, karę i możliwość moralnej przemiany człowieka.
Stanisław Wyspiański – „Wesele”
„Wesele” pokazuje spotkanie przedstawicieli inteligencji i chłopstwa oraz stawia pytania o możliwość wspólnego działania na rzecz niepodległości.
Ważnymi elementami utworu są symbole, postacie fantastyczne oraz diagnoza polskiego społeczeństwa przełomu XIX i XX wieku.
Stefan Żeromski – „Przedwiośnie”
Głównym bohaterem powieści jest Cezary Baryka, który po doświadczeniach rewolucji przyjeżdża do odrodzonej Polski.
„Przedwiośnie” pokazuje trudne początki II Rzeczypospolitej, problemy społeczne oraz różne wizje odbudowy państwa.
Szczególnie ważny jest motyw szklanych domów.
Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”
Reportaż Hanny Krall jest oparty na rozmowie z Markiem Edelmanem, jednym z przywódców powstania w getcie warszawskim.
Utwór porusza problem Holokaustu, godności człowieka, śmierci, pamięci i odpowiedzialności.
Albert Camus – „Dżuma”
Akcja powieści rozgrywa się w algierskim Oranie, w którym wybucha epidemia dżumy.
Książkę można interpretować dosłownie jako opowieść o epidemii, ale również symbolicznie jako utwór o złu, wojnie, totalitaryzmie i sposobach reagowania człowieka na cierpienie.
George Orwell – „Rok 1984”
Powieść Orwella przedstawia społeczeństwo podporządkowane totalitarnej władzy.
Ważne zagadnienia to:
- kontrola obywateli,
- propaganda,
- manipulowanie językiem,
- fałszowanie historii,
- inwigilacja,
- ograniczanie wolności jednostki.
Sławomir Mrożek – „Tango”
Dramat Mrożka opowiada o rodzinie, w której całkowite odrzucenie norm i zasad prowadzi do chaosu.
Utwór pozwala zastanawiać się nad relacją między wolnością a porządkiem, buntem, tradycją oraz mechanizmami prowadzącymi do przejęcia władzy przez brutalną siłę.
Inne obowiązkowe utwory na poziomie podstawowym
Lista obowiązkowa nie kończy się na powyższych książkach. Uczeń powinien również poznać szereg innych tekstów literackich.
Biblia
Uczniowie poznają wybrane fragmenty:
- Księgi Rodzaju,
- Księgi Hioba,
- Księgi Koheleta,
- Pieśni nad Pieśniami,
- Księgi Psalmów,
- Apokalipsy św. Jana.
Biblia jest omawiana nie tylko jako tekst religijny, lecz także jako jeden z fundamentów kultury europejskiej.
Uczeń powinien rozpoznawać między innymi motywy stworzenia świata, cierpienia Hioba, marności, apokalipsy czy miłości.
Homer – „Iliada”
Uczniowie poznają fragmenty „Iliady”, przede wszystkim w kontekście wojny trojańskiej, bohaterstwa, honoru i antycznego wzorca wojownika.
„Lament świętokrzyski”
Średniowieczny utwór ukazujący cierpienie Matki Boskiej pod krzyżem. Jest ważnym przykładem motywu matki cierpiącej po stracie dziecka.
„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”
Utwór średniowieczny pokazujący personifikację śmierci i ideę równości wszystkich ludzi wobec końca życia.
„Pieśń o Rolandzie”
Fragmenty średniowiecznego eposu rycerskiego pozwalają poznać ideał rycerza: odwagę, honor, lojalność wobec władcy i wierność religii.
Ignacy Krasicki – wybrana satyra
Satyry Krasickiego służą analizowaniu wad społeczeństwa oraz sposobów, w jakie literatura może krytykować ludzkie zachowania.
Adam Mickiewicz – ballady
Wśród obowiązkowych utworów znajduje się między innymi „Romantyczność”.
Ballady Mickiewicza są ważne dla zrozumienia romantycznej wizji świata, ludowości, natury i konfliktu między rozumem a uczuciem.
Henryk Sienkiewicz – „Potop”
Powieść może być poznawana we fragmentach.
Najważniejsze zagadnienia to przemiana Andrzeja Kmicica, patriotyzm, historia Polski i motyw odkupienia win.
Władysław Stanisław Reymont – „Chłopi”
Uczniowie poznają fragmenty powieści przedstawiającej życie społeczności wiejskiej.
Ważne są między innymi:
- rytm natury,
- obyczaje,
- hierarchia społeczna,
- konflikt pokoleń,
- znaczenie ziemi.
Witold Gombrowicz – „Ferdydurke”
Fragmenty powieści wykorzystywane są przede wszystkim do omówienia problemu „formy”, niedojrzałości oraz wpływu społeczeństwa na jednostkę.
Tadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”
Opowiadanie pokazuje realia obozu koncentracyjnego i moralne konsekwencje funkcjonowania człowieka w systemie opartym na przemocy.
Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat”
Uczniowie poznają fragmenty relacji dotyczącej życia w sowieckim łagrze.
Utwór przedstawia mechanizmy systemu totalitarnego oraz walkę człowieka o zachowanie godności.
Marek Nowakowski – „Górą „Edek””
Krótki utwór pokazuje między innymi problem brutalizacji życia społecznego oraz dominacji siły nad kulturą i zasadami.
Andrzej Stasiuk – „Miejsce”
Utwór pozwala analizować pamięć, przemijanie oraz znaczenie miejsc, które pozostają po ludziach i kulturach.
Olga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”
Opowiadanie przedstawia Polskę czasu stanu wojennego z perspektywy cudzoziemca.
Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem”
Fragmenty książki pozwalają połączyć reportaż, podróż i refleksję nad historią oraz poznawaniem innych kultur.
Obowiązkowa poezja
W liceum i technikum duże znaczenie ma także poezja.
Podstawa programowa wskazuje między innymi utwory następujących autorów:
- Horacy,
- Jan Kochanowski,
- Ignacy Krasicki,
- Adam Mickiewicz,
- Juliusz Słowacki,
- Cyprian Kamil Norwid,
- Kazimierz Przerwa-Tetmajer,
- Leopold Staff,
- Bolesław Leśmian,
- Julian Tuwim,
- Maria Pawlikowska-Jasnorzewska,
- Józef Czechowicz,
- Krzysztof Kamil Baczyński,
- Czesław Miłosz,
- Tadeusz Różewicz,
- Zbigniew Herbert,
- Wisława Szymborska,
- Miron Białoszewski,
- Halina Poświatowska.
Do obowiązkowych tekstów należy również „Bogurodzica”.
W przypadku Jana Kochanowskiego szczególnie ważne są wybrane pieśni oraz „Tren IX”, „Tren X” i „Tren XI”.
Lektury w zakresie rozszerzonym
Uczniowie realizujący język polski w zakresie rozszerzonym muszą znać lektury z poziomu podstawowego oraz dodatkowe dzieła.
Jan Kochanowski – „Treny”
W zakresie rozszerzonym „Treny” analizowane są jako cały cykl. Pozwala to dokładniej prześledzić kryzys światopoglądowy poety po śmierci Urszulki.
William Szekspir – „Hamlet”
Dramat Szekspira przedstawia historię księcia Hamleta, który musi zmierzyć się z informacją o zabójstwie ojca.
Utwór dotyczy między innymi:
- zemsty,
- moralności,
- działania i bezczynności,
- prawdy,
- śmierci,
- odpowiedzialności.
Juliusz Słowacki – „Kordian”
Dramat należy do najważniejszych utworów polskiego romantyzmu. Przedstawia przemianę głównego bohatera oraz jego próbę odnalezienia celu życia.
Istotne są również tematy patriotyzmu i spisku przeciwko carowi.
Europejska powieść realistyczna lub naturalistyczna
W ramach zakresu rozszerzonego omawiana jest jedna z wybranych powieści:
- Honoré de Balzac – „Ojciec Goriot”,
- Charles Dickens – „Klub Pickwicka”,
- Mikołaj Gogol – „Martwe dusze”,
- Gustave Flaubert – „Pani Bovary”.
Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”
Powieść łączy realizm, fantastykę, satyrę i elementy filozoficzne.
Uczniowie analizują między innymi totalitaryzm, wolność artysty, dobro i zło oraz odpowiedzialność człowieka.
Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”
Dramat pozwala analizować rewolucję, mechanizmy władzy, społeczne przemiany oraz kryzys kultury.
Tadeusz Konwicki – „Mała apokalipsa”
Powieść ukazuje rzeczywistość państwa totalitarnego oraz postawę jednostki wobec systemu politycznego.
Janusz Głowacki – „Antygona w Nowym Jorku”
Dramat nawiązuje do antycznego mitu Antygony, ale przenosi go do współczesnej rzeczywistości.
Bohaterami są ludzie bezdomni i wykluczeni społecznie.
Dodatkowe teksty na rozszerzeniu
Uczeń realizujący zakres rozszerzony może również poznawać między innymi:
- Homera – „Odyseję”,
- Dantego Alighieri – „Boską Komedię”,
- Franza Kafkę – „Proces”,
- opowiadania Brunona Schulza,
- wybrane opowiadanie Sławomira Mrożka,
- eseje Gustawa Herlinga-Grudzińskiego lub Zbigniewa Herberta.
Zakres rozszerzony wymaga więc nie tylko czytania większej liczby utworów, ale także pogłębionej analizy literackiej, filozoficznej i kulturowej.
Lektury uzupełniające – czy są obowiązkowe?
Określenie „lektury uzupełniające” może sugerować, że uczniowie w ogóle nie muszą ich czytać. W praktyce sytuacja wygląda inaczej.
Podstawa programowa zakłada, że w każdej klasie powinno zostać przeczytane co najmniej jedno dodatkowe dzieło książkowe wybrane przez nauczyciela lub zaproponowane przez uczniów.
Dlatego uczeń liceum w ciągu czterech lat nauki powinien poznać co najmniej cztery dodatkowe pozycje książkowe.
Uczeń technikum, w którym nauka trwa pięć lat, powinien natomiast zetknąć się z co najmniej pięcioma takimi pozycjami.
Nie istnieje jednak jedna identyczna lista obowiązująca wszystkie klasy w całej Polsce.
Przykładowe lektury uzupełniające 2026/2027
Wśród utworów, po które mogą sięgać nauczyciele, znajdują się między innymi:
Sofokles – „Król Edyp”
Klasyczna tragedia antyczna dotycząca przeznaczenia, winy i odpowiedzialności.
William Szekspir – „Romeo i Julia”
Historia tragicznej miłości dwojga młodych ludzi należących do zwaśnionych rodów.
Adam Mickiewicz – „Dziady cz. IV”
Dramat poświęcony przede wszystkim romantycznej miłości, cierpieniu i postaci Gustawa.
Eliza Orzeszkowa – „Nad Niemnem”
Powieść przedstawiająca polskie społeczeństwo po powstaniu styczniowym oraz znaczenie pracy, pamięci i tradycji.
Stefan Żeromski – „Ludzie bezdomni”
Historia doktora Tomasza Judyma, który próbuje pogodzić życie osobiste z poczuciem społecznej misji.
Gabriela Zapolska – „Moralność pani Dulskiej”
Dramat krytykujący mieszczańską obłudę i podwójną moralność.
Zofia Nałkowska – „Granica”
Powieść analizująca między innymi odpowiedzialność, relacje międzyludzkie i społeczne różnice.
Aldous Huxley – „Nowy wspaniały świat”
Jedna z najbardziej znanych antyutopii XX wieku. Przedstawia społeczeństwo kontrolowane nie tylko przez represje, lecz także przez konsumpcję i pozorne zadowolenie.
William Golding – „Władca much”
Powieść przedstawia grupę chłopców pozostawionych bez dorosłych na bezludnej wyspie.
Książka skłania do refleksji nad naturą człowieka, przemocą i społecznymi regułami.
Stanisław Lem – „Solaris”
Powieść science fiction opowiadająca o próbie nawiązania kontaktu z obcą formą życia.
Jednocześnie porusza problemy pamięci, odpowiedzialności i granic ludzkiego poznania.
J.R.R. Tolkien – „Władca Pierścieni. Drużyna Pierścienia”
Jedno z najważniejszych dzieł literatury fantasy, które może być analizowane między innymi jako opowieść o odpowiedzialności, poświęceniu, przyjaźni i walce dobra ze złem.
Umberto Eco – „Imię róży”
Powieść łącząca elementy kryminału historycznego, filozofii, teologii i refleksji nad wiedzą.
Olga Tokarczuk – „Prawiek i inne czasy”
Powieść przedstawiająca historię mieszkańców fikcyjnej miejscowości Prawiek na tle wydarzeń XX wieku.
Olga Tokarczuk – „Bieguni”
Książka poświęcona podróżowaniu, ruchowi, przemijaniu, ciału i współczesnej kondycji człowieka.
Cixin Liu – „Problem trzech ciał”
Powieść science fiction podejmująca temat kontaktu z obcą cywilizacją, nauki, technologii i przyszłości ludzkości.
Wiesław Myśliwski – „Traktat o łuskaniu fasoli”
Utwór opowiadający o pamięci, doświadczeniach wojny, przypadku i ludzkim losie.
Mariusz Szczygieł – „Nie ma”
Zbiór reportaży dotyczących straty, pamięci i doświadczenia nieobecności.
Czy wszystkie wymienione lektury uzupełniające trzeba przeczytać?
Nie.
To bardzo ważne rozróżnienie.
Lista lektur uzupełniających jest zestawem propozycji. Nauczyciel nie ma obowiązku realizowania wszystkich wymienionych książek.
Obowiązuje natomiast zasada poznania co najmniej jednej dodatkowej pozycji książkowej w każdej klasie.
Dlatego uczniowie powinni zawsze sprawdzić konkretną listę przekazaną na początku roku przez nauczyciela.
Lektury dla klasy 1 liceum i technikum
Nie istnieje jedna urzędowa lista książek przypisana wyłącznie do pierwszej klasy, ale ze względu na chronologiczny sposób nauczania literatury uczniowie zazwyczaj rozpoczynają od najstarszych epok.
W pierwszej klasie mogą więc pojawić się przede wszystkim:
- Biblia,
- „Mitologia” Jana Parandowskiego,
- „Iliada” Homera,
- „Antygona” Sofoklesa,
- „Bogurodzica”,
- „Lament świętokrzyski”,
- „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”,
- „Pieśń o Rolandzie”,
- utwory Jana Kochanowskiego,
- „Makbet” Szekspira,
- „Skąpiec” Moliera.
Dokładne rozłożenie materiału zależy jednak od programu nauczyciela.
Lektury dla klasy 2 liceum i technikum
W kolejnej klasie uczniowie zwykle kontynuują podróż przez historię literatury.
Mogą omawiać między innymi romantyzm, pozytywizm i późniejsze epoki.
Wśród najważniejszych utworów pojawiają się wtedy często:
- „Dziady cz. III”,
- ballady Adama Mickiewicza,
- poezja romantyczna,
- „Lalka” Bolesława Prusa,
- „Potop” Henryka Sienkiewicza.
Nie jest to jednak ustawowo ustalona lista dla klasy drugiej, lecz typowy sposób rozłożenia materiału.
Lektury dla klasy 3 liceum
W klasie trzeciej liceum często omawiane są utwory Młodej Polski, dwudziestolecia międzywojennego oraz literatury wojennej.
Mogą pojawić się:
- „Wesele”,
- „Chłopi”,
- „Przedwiośnie”,
- „Ferdydurke”,
- utwory poetów dwudziestolecia,
- literatura wojny i okupacji,
- „Proszę państwa do gazu”,
- fragmenty „Innego świata”,
- „Zdążyć przed Panem Bogiem”.
Lektury dla klasy 4 liceum
Ostatnia klasa liceum jest w dużej mierze poświęcona literaturze po 1945 roku oraz przygotowaniu do matury.
Wśród omawianych utworów mogą znajdować się między innymi:
- „Dżuma”,
- „Rok 1984”,
- „Tango”,
- współczesna poezja,
- Olga Tokarczuk,
- Andrzej Stasiuk,
- Marek Nowakowski,
- Ryszard Kapuściński.
Jednocześnie uczniowie powtarzają najważniejsze lektury z wcześniejszych lat.
Jak wygląda to w technikum?
Technikum trwa pięć lat, dlatego materiał literacki jest rozłożony na dłuższy okres.
Zasadniczo literatura od starożytności do okresu wojny i okupacji może być realizowana w klasach I–IV.
Klasa V przeznaczona jest przede wszystkim na literaturę współczesną, powtórzenia oraz przygotowanie do matury.
Dokładny układ może jednak różnić się pomiędzy szkołami.
Czy lista lektur w technikum różni się od listy w liceum?
Podstawowy kanon języka polskiego jest zasadniczo taki sam.
Różnica wynika przede wszystkim z długości nauki.
Uczeń liceum realizuje materiał w ciągu czterech lat, natomiast uczeń technikum w ciągu pięciu.
W technikum nauczyciel dysponuje więc innym rozkładem godzin i może inaczej rozplanować poszczególne epoki oraz lektury.
Czy trzeba kupować wszystkie lektury?
Nie ma takiej konieczności.
Część utworów znajduje się w bibliotekach szkolnych i publicznych. Wiele starszych dzieł jest również legalnie dostępnych w internecie jako e-booki, ponieważ wygasły do nich majątkowe prawa autorskie.
Przed zakupem książki warto sprawdzić trzy rzeczy:
- czy utwór będzie czytany w całości,
- czy nauczyciel wymaga konkretnego wydania,
- czy książka jest dostępna w bibliotece lub legalnie online.
W przypadku utworów poznawanych jedynie we fragmentach zakup całej książki może nie być konieczny.
Jak skutecznie czytać lektury?
Największym błędem jest odkładanie długiej książki na ostatnie dni przed sprawdzianem.
W przypadku takich powieści jak „Lalka”, „Zbrodnia i kara” czy „Dżuma” znacznie lepiej podzielić lekturę na mniejsze części i czytać regularnie.
Podczas lektury warto zapisywać:
- najważniejszych bohaterów,
- relacje między nimi,
- kluczowe wydarzenia,
- motywy literackie,
- symbole,
- najważniejsze problemy,
- kontekst historyczny,
- informacje przydatne podczas matury.
Takie krótkie notatki mogą być bardzo pomocne kilka miesięcy lub nawet kilka lat później podczas przygotowań do egzaminu.
Lektury a matura z języka polskiego
Lektury obowiązkowe mają szczególne znaczenie podczas przygotowania do matury.
Uczeń powinien nie tylko znać fabułę książki, ale również rozumieć jej problematykę i potrafić wykorzystać utwór w argumentacji.
Warto znać przede wszystkim:
- najważniejszych bohaterów,
- ich decyzje i motywacje,
- konflikty,
- zakończenie utworu,
- kluczowe motywy,
- symbole,
- kontekst historyczny,
- najważniejsze idee dzieła.
Samo przeczytanie streszczenia zazwyczaj nie daje takiej wiedzy jak kontakt z oryginalnym tekstem.
Czy w 2027 roku lista lektur się zmieni?
Rok szkolny 2026/2027 jest szczególny również dlatego, że w kolejnych latach planowane jest stopniowe wprowadzanie nowych podstaw programowych.
Zmiany w szkołach ponadpodstawowych mają rozpocząć się od pierwszych klas od roku szkolnego 2027/2028.
Dlatego uczniowie rozpoczynający liceum lub technikum we wrześniu 2026 roku nadal uczą się według obecnych zasad.
Dopiero kolejne roczniki mogą zostać objęte nową podstawą programową i ewentualnie zmienionym kanonem lektur.
Lektury w liceum i technikum 2026/2027 – podsumowanie
W roku szkolnym 2026/2027 uczniowie liceów i techników nadal realizują listę lektur wynikającą z podstawy programowej obowiązującej po zmianach z 2024 roku.
Do najważniejszych lektur obowiązkowych w zakresie podstawowym należą:
- „Mitologia”,
- „Antygona”,
- „Makbet”,
- „Skąpiec”,
- „Dziady cz. III”,
- „Lalka”,
- „Zbrodnia i kara”,
- „Wesele”,
- „Przedwiośnie”,
- „Zdążyć przed Panem Bogiem”,
- „Dżuma”,
- „Rok 1984”,
- „Tango”.
Do tego dochodzą fragmenty innych dzieł, teksty biblijne, poezja oraz utwory uzupełniające.
Uczniowie realizujący język polski w zakresie rozszerzonym poznają dodatkowo między innymi „Hamleta”, „Kordiana”, „Mistrza i Małgorzatę”, „Szewców”, „Małą apokalipsę” oraz „Antygonę w Nowym Jorku”.
Najważniejsze jest jednak rozróżnienie między oficjalnym kanonem na cały etap edukacyjny a rzeczywistą listą książek przeznaczonych do przeczytania w konkretnej klasie. Tę ostatnią ostatecznie ustala nauczyciel, dlatego warto na początku roku szkolnego sprawdzić harmonogram omawiania lektur.
Rok szkolny 2026/2027 nie przynosi więc rewolucji w szkolnej biblioteczce, ale uczniów nadal czeka bardzo szeroka podróż przez historię literatury – od Biblii i antycznej tragedii, przez romantyzm oraz wielkie powieści XIX wieku, aż po literaturę wojenną, antyutopie i współczesną prozę.



