„Zbrodnia i kara” – genez, czas i miejsce akcji
Geneza powstania utworu Fiodora Dostojewskiego pod tytułem „Zbrodnia i kara” jest złożona. Zamysł i wizerunek głównego bohatera powstawał około piętnastu lat. Sama koncepcja wywodzi swe korzenie z poematów Puszkina, to one wzbudziły w Dostojewskim szereg inspiracji dających początek dziełu.
Należy również zaznaczyć, że inspiracje autor czerpał również z licznych relacji umieszczanych w piśmie „Wriemia”. Wiele wątków pochodzi właśnie z prasy np.: zbrodnie Czistowa , ocenianego przed zajściem jako spokojnego młodzieńca, następnie jako „raskolnika” czyli odszczepieńca. Nazwisko głównego bohatera to przecież Raskolnikow a typ osobowości, zbrodnie i sposób ich dokonania łudząco podobne, Czistow dokonał morderstwa za pomocą topora, główny bohater lektury za pomocą siekiery.
Kolejny wątek możemy odnaleźć także w bezpośrednich doświadczeniach autora, ogromny wpływ odegrała śmierć brata, który przez całe swe życie gnał za pieniędzmi tonąc w długach, przerażony wizją więzienia.. We wrześniu roku 1865 Dostojewski kontaktowała się pisemnie z Katowem zapytując czy będzie można umieścić i wydać jego powieść. Dokładnie tłumaczy jej treść oraz zamysł prezentując gotowe dzieło.
Czas i miejsce akcji
Analizując lekturę można wskazać, że życie głównego bohatera Raskolnikowa toczy się w czasach kryzysu finansowego Rosji lat sześćdziesiątych XIX wieku. Rok 1965 w którym toczy się akcja dzieła był jakby epicentrum tego okresu. Trudna sytuacja socjalno bytowa ludności, brak nadziei na szybkie polepszenie jutra sprzyjała niejako rozwojowi wizji Raskolnikowa oraz dokonaniu zbrodni. To przecież wszechobecna bieda, głód, ludzkie tragedie, choroby, pęd i pragnienie pieniędzy budzą w głównym bohaterze zapytania o sprawiedliwość i sens rzeczywistości . Petersburg jako ogromne miasto w którym toczy się akcja jest symbolem ówczesnego okresu, ukazaniem najgorszego oblicza życia ówczesnych ludzi. Autor bardzo dokładnie opisuje miasto, ulice, mieszkających tam ludzi codzienne życie. Ponury i posępny obraz tego ogromnego miasta staje się jakby tłem nierozerwalnie złączonym z losem bohatera. Nastrój i okolica niejako podkreślają cechy głównego bohatera, jego losy, przemyślenia i czyny. Należy także zaznaczyć, że końcowa część powieści przenosi akcję na Syberię. tam bowiem Raskolnikow odbywa katorgę
