Wacław Potocki – „Transakcja wojny chocimskiej” – analiza utworu
„Transakcja wojny chocimskiej” to jeden z utworów autorstwa Wacława Potockiego. Dzieło to zalicza się do gatunku jakim jest epos. Całość rozpoczyna inwokacją skierowana do Boga, autor prosi o opiekę i pomoc. Dzieło napisane podniosłym tonem ukazuje przełomowe wydarzenie historyczne jakim była wojna chocimska. Opisy, które odnajdujemy w dziele są bardzo szczegółowe dzięki czemu postacie jak i sceny batalistyczne stają się realistyczne.
Utwór zawiera opis przygotowań i przebiegu bitwy pod Chocimiem w roku 1621. Autor zbierając materiały do napisania dzieła korzystał z relacji uczestnika zdarzenia Jakuba Sobieskiego. Ten bowiem spisał dziennik wojenny stanowiący jednocześnie cenną dokumentację zdarzeń. Potocki na podstawie pamiętnika, stworzył epos czyli utwór, który w ówczesnym czasie opiewał wydarzenia istotne, przełomowe, ważące na losach narodu. Warto podkreślić, że dzieło nie posiada wartkiej czy ciekawej dla czytelnika fabuły. Można nawet powiedzieć, że przepełnia je monotonia oraz pełna inwersji składnia. Autor celowo nie przywiązuje wagi do budowania atrakcyjnej fikcji literackiej, jego zadaniem nie było bowiem stworzenie poczytnego dzieła a udokumentowanie i realistyczne oddanie prawdy historycznej. Choć w dzisiejszych czasach siedemnastowieczne eposy traktuje się już jedynie jako zabytek literatury należy zrozumieć, iż w ówczesnym czasie „Transakcja wojny chocimskiej” stanowiła wyjątkowe i cenne dzieło.
Dokonując analizy utworu należy więc stwierdzić jednoznacznie, że całość składa się z prawdy historycznej oraz dygresji. Dygresję natomiast należy podzielić na dwie warstwy, pierwsza z nich to epizody bitewne i obyczajowe, kolejna to wtrącenia satyryczne i moralizatorskie tak charakterystyczne dla Potockiego. Poeta dba o każdy szczegół, jako przykład można podać opis mowy Chodkiewicza, to wypowiedz spełniająca wszelkie wymogi oratorskie, jest pełna uczuć odwołuje się do niepodważalnych wartości jakimi są: honor i duma żołnierska. Z podobnym oddaniem poeta ukazuje przebieg bitwy, sceny batalistyczne wydają się jak prawdziwe, są pełne przemocy i krwawej prawdy a użyte zwroty jak: „ dymiące kiszki”, „ciepłe wątroby” czy „krew się zsiadła” dobitnie podkreślają całość obrazu.
