Jan Kochanowski „Tren X” analiza utworu
Tren jako gatunek literacki był znany już w starożytności, to pośmiertny utwór pisany na cześć bohaterów, który oddawał im należyty hołd i część uwieczniając dokonania na rzecz ludzkości. Treny napisane przez Jana Kochanowskiego powstały po wpływem uczuć wywołanych śmiercią ukochanej córeczki poety Urszuli. Należy zauważyć, że Kochanowski w swych trenach dokonał rzeczy szczególniej, jego utwory nie ukazują bowiem sylwetki sławnej zasłużonej postaci, znanej przez wielu a oddają cześć dziecku. Dla Kochanowskiego bowiem jak dla każdego rodzica dziecko było najwyższą i bezcenną wartością, miłość bezwarunkowa sprawia, że jest ważniejsze niż jakikolwiek bohater.
Treny napisane przez Kochanowskiego stanowią spójny cykl, analizując poszczególne utwory można zauważyć, iż prezentują kolejne emocje targające człowiekiem po utracie najbliższej osoby. Początkowo pogrążony w rozpaczy poeta traci sens życia, oddala dawny światopogląd nie godzi się z bezsensowną śmiercią. Staje przeciw filozofii i Bogu, by w końcu stopniowo pogodzić się ze stratą i ponownie odnaleźć ukojenie w modlitwie.
W „Trenie X” poeta próbuje ukoić swój ból rozmyślając na obecnym pobytem córeczki. Jak mówi cytat: „Orszulko moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała? W którą stronę, w któraś się krainę udała?”. Kochanowski kieruje te retoryczne pytania do dziecka, chce wiedzieć czy przebywa ono w raju, czyśćcu czy przywdziało pióra i zasiada w gronie aniołów. Wszystkie te myśli, przywoływane obrazy są dowodem na to, iż poeta pragnie wiedzieć czy jego córka jest szczęśliwa. Czy śmierć przyniosła jej ukojenie od ziemskiej żałości, czy jest jej obcy smutek i żal ojca. Zakończenie wiersza jest prośba skierowaną do córki, Kochanowski potrzebuje znaku obecności od Orszulki, to bowiem pozwoli rodzicowi odzyskać spokój i da pocieszenie. Widok zmarłej w jakiejkolwiek formie, będzie dowodem na jej dalsze wieczne życie, a tym samym swoistą nadzieją na przyszłe spotkanie. „Gdziekolwiek jesteś, jeśliś jest, lituj mej żałości. A nie możesz li w onej dawnej swej całości, Pociesz Mie jak możesz, a staw się przede mną Lubo snem, lub cieniem, lub mara nikczemną!
