Renesans – geneza nazwy, ramy czasowe.
Ramy czasowe nurtu datuje się rożnie w państwach Europy, ponieważ kolebką renesansu były Włochy można uznać, iż tam najwcześniej rozpoczęła się epoka – XIV wiek. W europie północnej początki datuje się w wieku XV a bujny rozwój XVI. W Polsce epoka swój początek miała za czasów panowania Jagiellonów od końca XV wieku do lat trzydziestych XVII wieku.
Nazwa renesans oznacza odrodzenie, powrót do ideałów antycznych po czasie ciemnoty i zastoju średniowiecznego. Warto zauważyć, że sens oraz znaczenie nazwy nie wiąże się jedynie z powrotem myśli antycznej ale sposobem odnawiania wiedzy starożytnej. Początkowo termin odwoływał się do odrodzenia państw na wzór starorzymski. Dopiero później nastąpiło studiowanie antycznej literatury, poszukiwanie dawnych ideałów. W ostateczności nazwa zaczęła oddawać również rozwój ludzkości ówczesnego czasu, powstanie nowego światopoglądu, zmiany w postrzeganiu świata i człowieka.
Analizując rozwój epoki renesansu, należy omówić ważne wydarzenia historyczne ówczesnego czasu, to one bowiem miały bezpośredni wpływ na zmianę światopoglądu społeczeństw. Za najistotniejsze uznaje się odkrycia geograficzne, odkrywanie nowych lądów w tym Ameryki zmieniło sposób ludzkiego myślenia, rozszerzyły się nie tylko granice na mapach ale i horyzonty ludzkiej myśli. Podróże przyniosły ze sobą również inny czynnik – zyski materialne, dodatkowe środki umożliwiły nowy bardziej wystawny styl życia. Bogacące się miasta prężnie rozwijały gospodarkę, poczyniono inwestycje w architekturę i sztukę. Dostęp do kultury i wiedzy ułatwiło również wynalezienie w 1450 roku druku. Kolejnym istotnym wydarzeniem stało się tworzenie nowych silnych państw. Dotychczas przywiązywano wagę do uniwersalizmu europejskiego, odkrycia geograficzne nasiliły i zapoczątkowały tworzenie nowych wewnętrznych struktur. Odrębność państwowa pozwalała umacniać siły, powstały liczne dynastie, wykształciły się języki narodowe.
Wydaje się jednak, że najważniejszym z wydarzeń, które na nowo ukształtowało myśl społeczeństw osłabiając dotychczasowe doktryny i wpływy była Reformacja. Termin ten określa wydarzenia historyczne jakim były zmiany dotyczące kościoła katolickiego w XVI wieku, to wielki ruch religijny i narodowy mający na celu reformę instytucji kościoła a także jego doktryn i praktyk. Wydarzenie to przyniosło ze sobą nie tylko zmiany w wewnętrznych strukturach ale i zmianę myślenia i postrzegania społeczeństw. Początek reformacji datuje się na rok 1517, w tym czasie miało miejsce słynne wystąpienie Marcina Lutra, w swych „Tezach o odpustach” autor otwarcie krytykował postawę duchowieństwa, piętnował praktyki odpustów grzechów za korzyści majątkowe, wnosił o tłumaczenie Biblii na języki narodowe. Będący niepodważalną dotąd siłą kościół zaczął tracić swe wpływy, powstające nowe odłamy jak :luteranizm, kalwinizm, anglikanizm, arianizm zyskiwały rzesze zwolenników. Przedstawiciele dotychczasowego porządku walczyli o odzyskanie władzy, piętnowali i prześladowali innowierców w efekcie ruch reformacyjny szybko przerodził się w wojny religijne, znacznie osłabiła się władza kościoła, wyłoniły się nowe odłamy wiary, nareszcie umocniła się władza świecka, wzmocniły dążenia narodowościowe, wytworzyła nowa stuka i obyczaje.
