Gatunki literackie dominujące w epoce średniowiecza
W każdej epoce literackiej można wymienić i scharakteryzować szereg gatunków literackich, które jakoby ją reprezentują. Oznacza to, że ówcześni skłaniają się z uznanych przez siebie względów do wybranych form mających określać ich przemyślenia, światopoglądy, główne ideologie i filozofie. W epoce średniowiecza należy wyróżnić dwa rodzaje gatunków literackich: pierwsze zostały przyjęte ze starożytności i zalicza się do nich: pieśni, tragedię, komedię, historię oraz satyrę. A także druga grupę nowych powstałych właśnie w tym okresie. Wymienić tu należy:
żywoty świętych inaczej hagiografie – , dzieła przedstawiające życie świętego. Propagują one określony wzorzec osobowościowy, w epoce średniowiecza bardzo popularna była asceza. Należy również zaznaczyć, że hagiografia ma specyficzną budowę na która składa się dziesięć części, można je zaprezentować właśnie na przykładzie Legendy o św. Aleksym: 1.Prolog – czyli słowo wstępne autora uzasadniające dlaczego podjął się tej tematyki, 2.Opis narodzin świętego, 3. Prezentacja pierwszych przejawów niezwykłości czyli cudowne dzieciństwo,4. Młodość świętego – wzrastające cnoty, 5. Małżeństwo – bardzo często jako śluby czystości,6. Ucieczka ascety z domu. 7.Cuda czynione za życia. 8. Prześladowania. 9. Męczeńska śmierć. 10. Cuda pośmiertne.
moralitet – czyli sztuka dydaktyczna. To wyjątkowo ciekawy gatunek wytworzony w średniowieczu, jego słynnym bohaterem był Everymean czyli każdy człowiek. Postać, która symbolizowała każdą istotę ludzką. Bohater taki spotykał na swej drodze przeróżne alegorie związane z cnotami lub grzechami. Ukazane w ten sposób historie nijako obrazowały wszelkie przeciwności losu i pokusy czyhające na śmiertelników. Wskazywały także uznane wzorce postępowań , zachowań, cnoty, które prowadziły do zbawienia. W skrócie można powiedzieć, że losy Everymena symbolizowały uniwersalny los ludzki i zawierały rozważania moralne w których alegorie toczyły spór o ludzką duszę.
misteria – były widowiskami scenicznymi, których tematyka najczęściej dotyczyła scen i dziejów opisanych w Starym i Nowym Testamencie. Początkowo wystawiano je jedynie na terenie kościołów od XVI w. również poza nimi. Inscenizacje, przeważały w okresie wszelkich świąt religijnych. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z zainteresowaniami i światopoglądem ówczesnych chrześcijan misteria zawsze przedstawiały dramat chrześcijańskich dziejów ludzkości, upadek człowieka jego odkupienie oraz sąd ostateczny.
dramat liturgiczny – to wszelkie dramaty, które obejmowały przedstawienia związane z liturgią Kościoła katolickiego. Dramat liturgiczny zawsze odgrywany był w kościołach lub specjalnie wyznaczonych do tego miejscach przez jego przedstawicieli. Tematyka dzieł obejmowała liturgię czyli np.: zmartwychwstanie Chrystusa.
