W powieściach J. R. R. Tolkiena Elfy stanowią jedną z najpotężniejszych i najbardziej niezwykłych ras zamieszkujących Śródziemie. Pisarz ukazuje Elfy różnego pochodzenia. Są to elfy leśnie, morskie, podziemne i Elfy zachodu, które poznajemy najbliżej. To one mają największe znaczenie w obu powieściach. Ich przedstawicielem jest Elrond, bohater pojawiający się w obu powieściach. Jest obdarzony wielką mądrością, potrafi posługiwać się magią, odczytywać pisma księżycowe, ma zdolność uleczania ran. Jest dobry, pomocny, wrażliwy, dobry i gościnny. Jego dom jest ostoją dla wszystkich podróżnych. Każdy może tam otrzymać pomoc, wsparcie i schronienie przed wrogami.
Do elfów należy również Arwena, córka Elronda. Jest to kobieta niezwykle piękna i tajemnicza. Również posiada wielką mądrość elfów i cenne moce. Jest nieśmiertelniczką, która w imię miłości do człowieka zrzuca ten dar i pragnie żyć u boku ukochanego do końca swoich dni. Jest wspaniałą kobietą, gotową do największych poświęceń. Jest cierpliwa i wytrwała, pełna miłości i oddania. Kocha swojego ojca, ale miłość do Aragorna jest silniejsza. Z wielkim żalem opuszcza rodzinny dom, ale robi to z pełną świadomością swoich uczuć do Aragorna.
Innym przedstawicielem Elfów jest Legolas, bohater o walecznym sercu, który z wielkim oddaniem podejmuje się misji chronienia powiernika Pierścienia. Jest istotą szlachetną, oddaną sprawie. Potrafi zaprzyjaźnić się z krasnoludem, pomimo wielu dzielących ich różnic i poglądów. Jest doskonałym łucznikiem, tropicielem i powiernikiem.
Elfy to bardzo tajemnicze istoty, posiadają niezwykły dar nieśmiertelności, obdarzone są niezwykłą mądrością i wiedzą swoich przodków. Znają tajemne pisma, mają moc uzdrawia. Potrafią tworzyć niezwykłą broń. Są to szlachetne istoty o łagodnym usposobieniu, niezwykle związane z przyrodą, z którą żyją w wielkiej harmonii. Cenią piękno nie tylko przyrody, ale i muzyki, znają piękne pieśni i mają wspaniałe głosy. Ich muzyka i śpiew potrafią wzruszać do głębi.
Innym rodzajem elfów pojawiających się w powieści są elfy leśne. Nie nalezą do istot złych, ale ich zachowanie wynika z braku zaufania do kogokolwiek. To one przyczyniły się do uwięzienia krasnoludów i Bilba, którzy udawali się z misją odzyskania skarbów i zabicia smoka. Żyją w głębi mrocznych lasów, chroniąc się przed ludźmi i innymi istotami. Są znacznie bardziej groźne od elfów Zachodu, ale i mniej mądre. Żyją w rozproszeniu, zajmując się polowaniem i odbywając nocne wycieczki na otwarte tereny puszczy. Cenią sobie spokój i nie tolerują, gdy ktoś wchodzi na ich tereny bez zapytania o zgodę. Czują się panami lasu i chcą, by je tak traktowano. Król leśnych elfów był nieufny i bardzo podejrzliwy wobec wędrowców. Miał nieco wrogi stosunek do przedstawicieli rasy krasnoludów, z którymi przed laty toczyli spór o złoto. Był również chciwy i pragnął swojego udziału w skarbie pilnowanego przez Smauga. Jednak potrafił udzielić pomocy potrzebującym wojownikom i mieszkańcom Miasta na Jeziorze. Potrafił zachować się honorowo i godnie. Grób krasnoluda Thorina udekorował mieczem, który wcześniej mu odebrał.
Jak widać elfy to niezwykłe istoty. Niektóre są dobre, uczynne, skore do niesienia pomocy. Cechuje je mądrość, waleczność, miłość do przyrody i oddanie swojemu plemieniu. Inne bywają nieufne i groźne, czasem natrętne i złośliwe, ale mówi się, że to istoty doskonałe. Czasami posiadają wady, ale któż ich nie ma.
