„Dzieje Tristana i Izoldy” – średniowieczny romans miłosny
Dzieje Tristana i Izoldy to jedno z największych arcydzieł epoki średniowiecza a zarazem przykład romansu pochodzącego z tego okresu. Utwór ukazuje miłość jako uczucie dominujące i niszczące potrafiące przyćmić wszelkie inne wartości. To właśnie ten uniwersalny i ponadczasowy temat przyczynił się do rozsławienia dzieła. Wielokrotnie został on wykorzystywany w kolejnych epok. Koleje losów bohaterów ukazują bowiem, że w obliczu niepohamowanej namiętności, żadne przysięgi, prawa i obietnice nie mają racji bytu tym samym piękna miłość potrafi nie tylko tworzyć ale i niszczyć owładniętych nią kochanków i ich otoczenie.
Tytułowy Tristan to osierocony siostrzenic króla Kornwalii Marka, który wzrastał pod opieką marszałka Rohalta. Gdy został porwany przez norweskich piratów oswobodziło go wzburzone morze a los sprawił, że chłopiec szczęśliwie dopłynął do swej ojczyny i od tej pory stał się ulubieńcem samego króla. Doskonaląc się na rycerza bardzo szybko stanął na czele wojska pokonując Morgana Lonię. Walczył także z Mahołotem z Irlandi bratem tytułowej Izoldy, który żądał daniny w ludziach. Choć pojedynek zakończył się zwycięstwem Tristana, ciężko ranny wyruszywszy na morze w uszkodzonej łodzi znów walczył o rzycie na morzu. Tu los po raz kolejny ocalił bohatera prowadząc go do ziem Irlandii. By przeżyć Tristan udaje harfiarza, wkupiając się w łaski królowej a także złotowłosej Izoldy, która nie podejrzewa, iż młodzian jest winny śmierci jej brata Marhołota. Gdy bohater wraca do zdrowia postanawia wrócić do Kornwalii ku zadowoleniu króla, który właśnie jego wskazał jako dziedzica tronu. Postanowienia władcy budzą niezadowolenie baronów, którzy namawiają króla by jednak ożenił się i powołał na świat prawowitego potomka. Król Marek przekonany namowami decyduje ostatecznie, iż żoną jego zostanie ta dama, której włos został przyniesiony przez jaskółkę. Tristan natychmiast domyśla się, iż jest to włos Izoldy jednak postanawia udowodnić, że honor, ojczyzna i oddanie władzy króla są dla niego najważniejsze stąd sprowadzi dla niego żonę.
Tristan wyrusza więc do Irlandii gdzie przychodzi mu stoczyć walkę ze smokiem, ten przed śmiercią zatruwa swego pogromcą a jedynym ratunkiem dla Tristana okazuje się ponowna pomoc pięknej Izoldy, która zrozumiała, że młodzian to zabójca jej brata. Tristan wdzięczny za ponowne ocalenie powierza jej swój los, Izolda wyzbywa się jednak zemsty i otóż samo prosi ukochanego ojca, postanawia także zgodnie z tradycją poślubić pogromcę potwora.
Tristan oświadcza jednak, że przybył walczyć w imię króla Marka, Izolada oburzona odrzuceniem pokornie wyrusza z nim w podróż do przyszłego męża. Niestety przez przypadek oboje wypijają wino z domieszką magicznej mikstury sporządzonej z myślą o przyszłych małżonkach. To ona bowiem ma budzić w sercach uczucie niemożne do pokonania. Wezbrana w nich namiętność zbliża ku sobie pomimo, iż obydwoje są świadomi, iż ich czyny są haniebne i niemoralne. Dalsze losy dzieła to obraz ciągłej walki z wrogami, potworami i przeciwnościami losu. które ciągle łączą i rozdzielają kochanków. Bez względu bowiem na ich silne postanowienia i próby życia bez siebie ostatecznie zawsze do siebie powracają. Targa nimi ogromna miłość ale i nienawiść, chęć zemsty, oczyszczenie i wypełnienia przydzielonych im ról. Ostatecznie Tristan umiera a ukochana Izolda kładzie się koło jego ciał dzieląc los ukochanego. Król marek natomiast sprowadza ciała kochanków do Kornwalii gdzie na grobie bohatera wyrasta krze głogu który bezustannie przychyla się do grobowca Izoldy. To symbol, iż nawet śmierć ostatecznie nie jest wstanie zniszczyć tak silnego uczucia, jakim jest miłość, która przyczyniła się do tragicznych losów obojga .
