„Cnota grunt wszystkiemu” Daniel Naborowski – analiza wiersza
Daniel Naborowski to jeden z najwybitniejszych poetów doby baroku, należy zauważyć, że autor w doskonały sposób łączył wszystkie wymagane w ówczesnym czasie formy: konceptyzm, kunszt, element zaskoczenia z poważna tematyką swych wierszy. Problematyka utworów również oddaje filozofię epoki oscylując wokół następujących tematów: człowieczeństwo –kim lub czym jest człowiek, jak określić cechy ciała i duszy, życie – jako wartość krucha, nietrwała przemijająca, czas -jego wpływ na życie jako destrukcyjnej niszczącej siły.
W ówczesnym czasie rozważania o tej tematyce odminowały świadomość ludzką. Naborowski w swej poezji podjął próbę odnalezienia najlepszej formy do prezentacji własnych przemyśleń. Warto zauważyć, że w utworach poety mimo często pesymistycznego wydźwięku nie ma rozpaczy czy lęku, autor wyraźnie skłania do pogodzenia się z wyrokami Boga, przyjęcia tego na co nie mamy wpływu.
„Cnota grunt wszystkiemu” to jeden z bardziej znanych utworów poety. Analizując wiersz należy zauważyć, iż rozpoczyna się on rozbudowaną anaforą. Pierwsze czternaście wersów otwiera zwrot „nic to”. W ten specyficzny sposób Naborowski dosadnie ukazuje czytelnikowi jak nietrwałe i nic nieznaczące są elementy ludzkiego życia. Wymienione zostaje: bogactwo, uroda, popularność, metale szlachetne, jedzenie, stanowisko, błyskotliwość, uroda a nawet szczęście. Wszystkie te składniki ziemskiego istnienia są marnością, nie stanowią trwałych i ponadczasowych wartości, przemijają odchodząc w zapomnienie.
Odrzucając wszystkie te elementy można jednak odnaleźć zdaniem poety wartość nadrzędną – wierność Bogu i życie w prawości, to bowiem zdaniem Naborowskiego jedyna trwała cnota. Jak mówi zwrot zawarty w tytule „Cnota grunt wszystkiemu”, tylko głęboka prawdziwa wiara oraz życie zgodne z etycznymi i moralnymi zasadami pozwala uzyskać nieśmiertelność. Gdy bowiem przeminą wszystkie doczesne atuty, a nieubłagany czas zbliży człowieka do nieuchronnej śmierci przetrwają jedynie wartości ponadczasowe.
Należy również zauważyć, że utwór realizuje główne przemyślenia autora. Naborowski w obrazowy sposób skłania odbiorcę do pogodzenia się z wyrokami Boga, przyjęcia tego na co nie mamy wpływu. Myśl ta pozwala bowiem dostrzec głębie chwili i bardziej świadomie kształtować swe życie.
