Samoocena, inaczej poczucie własnej wartości, to ogólny stan psychiczny powstały wskutek oceny dokonanej przez człowieka na własny temat. Wyróżnić możemy dwa rodzaje postaw wynikające z samooceny ogólnej: samoakceptację i samoodtrącenie. Postawa samoakceptacji wiąże się z wiarą, zaufaniem i zdrowym szacunkiem do samego siebie. Postawa samoodtrącenia jest odwrotnością samoakceptacji. Postawa taka łączy się z przeżywaniem: poczucia niższości, poczucia winy, poczucia krzywdy. Osoba taka przecenia porażki, nie docenia sukcesów, dąży do poniżenia siebie. Samoocenę można mierzyć w dwóch wymiarach; wysokości i pewności. Tak więc, możemy mieć do czynienia z zawyżoną samooceną i pewną lub zaniżoną i niepewną albo zaniżoną i pewną. Pewność samooceny ma większy wpływ na zachowanie niż wysokość samooceny. Samoocena jest kształtowana na skutek zbierania własnych życiowych doświadczeń od wczesnego dzieciństwa i ocen innych osób (zwykle ważnych emocjonalnie dla człowieka).
Poczucie własnej wartości, czyli samoocena wywiera decydujący wpływ na poczucie pewności siebie. Wysoka samoocena, nacechowana samoakceptacją, sprawia, że osoba taka ma dużą pewność siebie. Pewność siebie to ogólny stan umysłu sprawiający, że człowiek z łatwością nawiązuje kontakty interpersonalne i z dystansem traktuje napotkane przeszkody w życiu, łatwo radzi sobie z opiniami innych. Pewność siebie to także postawa związana ze zjawiskiem wewnątrzsterowalności i zewnątrzsterowalności . Zjawisko to polega na upatrywaniu kontroli nad sobą i swoim losem wewnątrz siebie lub na zewnątrz siebie. Osoba pewna siebie jest wewnątrzsterowalna. Pewność siebie wpływa na realną ocenę własnych możliwości i powoduje wyznaczanie realnych celów życiowych, dzięki czemu cele takie często realizują się, przynosząc satysfakcję i wzmocnienie pewności siebie.
