„Żeńcy” Szymon Szymonowic– analiza utworu
Utwór autorstwa Szymona Szymonowica zatytułowany „Żeńcy” prezentuje scenkę z wiejskiego życia, czytelnik ma okazję obserwować pracujących w polu żeńców. Poznajemy trzy osoby, Oluchnę oraz Pietruchę a także okrutnego starostę, który „zachęca” do cięższej pracy karząc cieleśnie. Każda z kobiet posiada odmienny temperament Oluchna jest łagodna i lękliwa przez co częściej obrywa razy, Pietrucha natomiast jest zadziorna i sprytna, gdy tylko starosta się oddali przeklina go, narzeka, wyśpiewuje pieśni będące jednocześnie oskarżeniem i zapowiedzią odwetu. Jak mówi cytat „Babę, boś tego godzien, babę narajemy, Babę o czterech zębach..”. Jej słowa pozostają niezauważone gdyż zapobiegliwie wypowiada je tylko gdy starosta się oddali gdy zaś pojawia się blisko unika kar cielesnych starając się go udobruchać. Wyśpiewuje więc pieśni zachwalające pana, schlebiające mu i życzliwe a w niech życzenia o dobrej żonie , gramatce dzieci , Harmonijnym życiu itp.. Pietrucha dobrze wie, że te fałszywe pochlebstwa chronią ją przed ręką Starosty. Scenka ukazana przez autora odzwierciedla ówczesną rzeczywistość. Mamy okazje dowiedzieć się w jaki sposób odbywały się prace w polu, jaki był charakter dozoru oraz jak „motywowano” ludzi do pracy. Można również stwierdzić, że utwór to uwidocznienie niesprawiedliwości pomiędzy warstwami społecznymi oraz okrucieństwa dozorujących pracę.
„Żeńcy” są również nazywani antysielanką, Szymanowic jest znany jako autor sielanek , to dzieło nie pasuje jednak do całokształtu jego twórczości oraz definicji gatunku. Sielanka to utwór dotykający tematyki wiejskiego życia, pracy chłopów, rolników , pasterzy itp… Przedstawiana w nim rzeczywistość jest radosna i pogodna, można śmiało rzec upiększona a nawet wyidealizowana. Harmonia, spokój ducha, radość którą daje możliwość pracy i obcowania z przyrodą staje się największym szczęściem dla człowieka, prawdziwe, często brutalne oblicze zostaje natomiast celowo pominięte przez autorów by nie burzyć tego sielskiego piękna. Utwór Szymonowica jak można stwierdzić po zapoznaniu się z treścią zaprzecza tym zasadą. Prezentuje prawdziwe oblicze życia na wsi, pracę, która często nie przynosi satysfakcji, a znój, cierpienie i wymuszany przez oprawców wysiłek. W utworze znajdujemy również dialogi, pomiędzy poszczególnymi postaciami z których jasno wynika, że szczęście i ład nie istnieje bo codzienność niesie ze sobą okrucieństwa, złość, poczucie niesprawiedliwości, nierówność społeczną, rosnącą złość, nienawiść. Ze względu na te właśnie elementy „Żeńcy” uznaje się za sielankę niekonwencjonalną, brutalne opisy, dosadne przykłady stoją zaraz obok prawdziwie sielankowego obrazu ujętego np.: w pieśni Pietruchy o słońcu, czy dobrych życzeń zawieranych w pozostałych pieśniach.
