Tragiczna i groteskowa wizja świata w utworze „Szewcy” Witkacego
Tragizm i groteska to różniące się od siebie środki literackie, mimo tego w literaturze międzywojennej często występowały obok siebie mając spełniać podobne funkcje. Miały one ukazywać wszelkie mankamenty polskiej rzeczywistości ówczesnych lat. Stanowiły specyficzne sposoby walki na drodze do wspólnego celu – walce o uświadomienie i poprawę życia w odrodzonej Rzeczpospolitej. Autor tejże książki postąpił właśnie w taki sposób. Pod płaszczem odrealnionych opisów ukazał swe obawy dotyczące przeszłości państwa i żyjącego w nim społeczeństwa.
Pozycja, która realizuje powyższą tematykę jest utwór ”Szewcy” napisany przez Witkacego. Autor ten sięga po groteskę i za jej pomocą opisuje współczesną cywilizację oraz kierunki do których zmierza. Jak bowiem uświadamia nas, współczesny świat niesie ze sobą wiele zagrożeń, jego ewolucja postępuje zbyt szybko i niesie nas w niepożądanym, złowieszczym kierunku. Ludzkość natomiast nieświadoma zagrożenia podąża za wszelką nowością zaślepiona wizją nowego lepszego jutra. Wszelkie przemiany nie wnoszą nic dobrego a następujące po sobie ustroje polityczne pogarszają jedynie ludzki byt. Jak czytamy kapitalizm był zły gdyż wyzyskiwał przeciętnych obywateli na rzecz burżuazji, totalitaryzm natomiast zagraża ludzkiej swobodzie pozbawiając ludzi przyrodzonych im praw. Żadna rewolucja nie jest w stanie zmienić tego stanu rzeczy, przynosi jedynie chwilowe złudne zmiany wywołane poprzez niepotrzebne cierpienie ludzi. Z założenia konieczne i poprawne zmiany tworzone są na tyle nieumiejętnie, że wprowadzają dodatkowy chaos. Owszem o ile burżuazji zostają odebrane nader znaczne przywileje, o tyle niewykształcony i ekonomicznie upośledzony lud zyskuje władzę nie potrafiąc jej odpowiednio wykorzystać i ukierunkować. Rozwój techniczny według Witkacego to również niewyobrażalne zagrożenie, człowiek w efekcie finalnym zostanie bowiem sprowadzony do roli niewielkiego trybiku w wielkiej machinie społeczeństwa. Świat przedstawiony przez autora odbiega znacznie od realiów jest bowiem groteską mającą podkreślić wyrażane przez niego obawy. Wszelkie opisy podyktowane są poprzez niespodziewane i gwałtowne zwroty akcji, słownictwo nie spotykane na co dzień. Całość wieńczą niesamowite skrajnie wyraziste postaci: Księżna jak papuga przykrywana nawet pod koniec utworu klatką dla ptaków, prokurator zajmujący rolę psa łańcuchowego czy w końcu Mistrz szewski Sajetan Tempe, który podczas akcji całego utworu zostaje dwukrotnie zabity. Pierwszy raz przez własnych czeladników kolejny przez hiper – robociarza. Mimo zaskoczenia czytelnika ta postać nie umiera nigdy, ukazując pełnię groteski, gdzie to prosty szewc wygłasza znaczące filozoficzne tyrady. Za całym jednak tym krzywym zwierciadłem świata ukryty jest istotny sens. Pęd człowieka bowiem do szybkiego i jak najefektywniejszego rozwoju niekiedy wprowadza więcej problemów niż porządku. Takim właśnie świecie przyszło żyć ludziom w okresie międzywojennym. Witkacy użył do wyrażenia tego przesłania tragizmu i groteski, z pewnością dzięki temu wstrząsnął wieloma czytelnikami i skłonił ich do rozważań i myślenia nad kształtem przyszłości.
