Reformacja i powstałe w jej wyniku odłamy wyznaniowe.
Reformacja to jedno z najważniejszych wydarzeń historycznych, które miało wpływ na kształtowanie światopoglądu w epoce renesansu. Reformacja – to termin określający wydarzenie historyczne jakim były zmiany dotyczące kościoła katolickiego w XVI wieku, to wielki ruch religijny i narodowy mający na celu reformę instytucji kościoła a także jego doktryn i praktyk. Wydarzenie to przyniosło ze sobą nie tylko zmiany w wewnętrznych strukturach ale i zmianę myślenia i postrzegania społeczeństw. Początek reformacji datuje się na rok 1517, w tym czasie miało miejsce słynne wystąpienie Marcina Lutra, w swych „Tezach o odpustach” autor otwarcie krytykował postawę duchowieństwa, piętnował praktyki opustów grzechów za korzyści majątkowe, wnosił o tłumaczenie Biblii na języki narodowe. Będący niepodważalną dotąd siłą kościół, zaczął tracić swe wpływy, powstające nowe odłamy jak :luteranizm, kalwinizm, anglikanizm, arianizm zyskiwały rzesze zwolenników. Przedstawiciele dotychczasowego porządku walczyli o odzyskanie władzy, piętnowali i prześladowali innowierców. W efekcie ruch reformacyjny szybko przerodził się w wojny religijne, znacznie osłabiła się władza kościoła, wyłoniły się nowe odłamy wiary, nareszcie umocniła się władza świecka, wzmocniły dążenia narodowościowe, wytworzyła nowa stuka i obyczaje.
Do nurtów wyznaniowych powstałych w wyniku reformacji zalicza się : Luteranizm – jego twórcą stał się Marcin Luter, odłam szeroko rozpropagował się w Niemczech. Zwolennicy tego nurtu głoszą, że Biblie należy tłumaczyć na języki narodowe, oraz, że każdy człowiek ma prawo dowolnie ją interpretować. Kościół bowiem nie stanowi i nie może stanowić jedynego autorytetu w tej dziedzinie.
Kalwinizm – nazwa nurtu pochodzi od nazwiska twórcy Jana Kalwina, jego wpływy odnotowano przede wszystkim we Francji, Szwajcarii i Niderlandach. Wyznawcy tego odłamu wyznawali teorię predestynacji czyli przeznaczenia. Wierzyli, iż ludzkie życie ma z góry określony tor, jest zapisane w gwiazdach a człowiek podczas swej egzystencji jedynie realizuje ustalony plan. Wszelkie działania i zabiega mające kształtować los są bezużyteczne, określony scenariusz ostatecznie zadecyduje czy człowiek osiągnie piekło czy niebo. Zwolennicy kalwinizmu propagowali ideał pracy oparty na gromadzeniu dóbr materialnych, posiadanie według nich staje się namacalną zasługą, lenistwo i bezczynność grzechem.
Anglikanizm– jak wskazuje nazwa nurt ten narodził się w Anglii, jego podstawę stanowiły określone pobudki polityczne oraz osobiste potrzeby króla. Okazuje się bowiem, że Henryk VIII już zaślubiony pragnął pojąć za żonę kolejną kobietę – Annę Boleyn. Ponieważ władze kościoła wedle obowiązujących zasad odmówiły władcy rozwodu, ten mianował się zwierzchnikiem kościoła anglikańskiego, rozwiódł i poślubił wybrankę.
Arianie – inaczej bracia polscy – nurt ten powstał na ziemiach Polskich i jest uznany za jeden z najbardziej radykalnych. Wpływ na to miały głoszone przez wyznawców odłamu założenia. Arianie nie tylko poruszali tematykę religijną ale i społeczną, otwarcie potępiali poddaństwo chłopów, głosili potrzebę wyrzeczenia się majątków. Po wieloletnich prześladowaniach, zostali wygnani z kraju w połowie XVII wieku.
