Pisarze doby Sejmu Wielkiego
Pisarze, którzy tworzyli w dobie Sejmu Wielkiego swoją działalnością publicystyczną wpływali na świadomość społeczeństwa i walczyli o kształt ojczyzny. W swych dziełach głosili i popierali konieczne dla kraju reformy to dzięki nim zyskiwały one szeroki rozgłos. Do najważniejszych twórców tego okresu zalicza się:
Stanisława Staszica – najistotniejsze dzieło tego autora pochodzące z ówczesnego okresu nosi tytuł “Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego i Przestrogi dla Polski”. Autor podjął się w nim szerokiej tematyki, poruszał kwestie wychowania dzieci i młodzieży, rozumienia demokracji, pojęcia narodu, wolności, drogi wybierania królów. Główne reformy, które zaprezentowano w tym dziele to: edukacja obywateli jako podstawowy elementem rozwoju kraju, w tym miejscu Staszic przywoływał słynne słowa Zamoyskiego : “takie będą Rzeczpospolite , jakie ich młodzieży chowanie”, równość obywateli wobec prawa, zniesienie liberum weto, dziedziczność władzy autor uważał, że król powinien być wybierany przez naród a nie jak do tej pory dziedziczyć tron, walka z głównymi wadami narodowymi, które przyczyniły się do upadku kraju.
Hugo Kołłątaja – najbardziej znane dzieła tego autora to: “Do Stanisława Małachowskiego, referendarza koronnego, o przyszłym sejmie. Anonima listów kilka”., “Prawo polityczne narodu polskiego”, Do Prześwietnej Deputacji”, “Porządek fizyczno moralny”. Kołataj zasłynął również jako twórca i czołowy przedstawiciel tzw., “Kuźni Kołłątajowskiej” , która zrzeszała patriotów i reformatorów dążących do polepszenia sytuacji Rzeczpospolitej. Do członków tej grupy zalicza się : Franciszka Dmochowskiego, Jana Dembowskiego, Franciszka Salezego Jeziorskiego. Prezentowane ówcześnie przez Kołłątaja poglądy stanowił swoistą rewolucję, głosił on miedzy innymi konieczność nadania wolności chłopom, rozważał czym zastąpić pańszczyznę.
Franciszka Salezego Jezierskiego – najważniejsze dzieło tego twórcy nosi tytuł: “Katechizm o tajemnicach rządu polskiego”. Autor poruszał w nim tematykę równości miedzy chłopami, mieszczanami a szlachtą jako jednego z licznych z przykładów anachronizmów ustroju polskiego. To z nimi usilnie starał walczyć się Jeziorski. Omawiając sylwetkę tej postaci należy również zaznaczyć, że był to jeden z najbardziej radykalnych polskich publicystów, wiele jego dzieł zaskakiwało oryginalną formą, przykładem może stać się: “Wyznanie rządu polskiego”, którego budowa przypomina wyznanie wiary zawarte w formie religijnych pytań i odpowiedzi.
